Ymgyrch ar symptomau tiwmor yr ymennydd ymysg plant

Sgan ymennydd

Mae dau deulu o dde Cymru yn cefnogi ymgyrch i godi ymwybyddiaeth ynglŷn â thiwmor ar yr ymennydd ymysg plant.

Roedd Lil Davies o Gaerdydd a Layla-mae Cummings o'r Barri yn sâl am fisoedd cyn cael diagnosis ac mae'r teuluoedd eisiau codi ymwybyddiaeth o'r symptomau fel bod modd i blant gael cymorth yn gynt.

Ymgyrch Brydeinig gan yr elusen The Brain Tumor yw hon ac maent eisiau i gleifion gael gwybod beth sydd o'i le arnynt o fewn pedair wythnos er mwyn ceisio arbed bywydau.

Mae'r elusen hefyd yn dweud bod diagnosis cynnar yn gallu lleihau'r siawns o gael anabledd hir dymor sydd yn medru cael ei achosi gan diwmor.

'Sgrechian mewn poen'

Roedd Lil Davies, sydd yn bump oed, yn dioddef o gur yn ei phen a phroblemau symud am fisoedd cyn cael gwybod bod ganddi diwmor.

Erbyn hyn roedd ei chyflwr wedi gwaethygu meddai ei mam, Amanda.

"Roedd Lil wedi dechrau cropian yn lle cerdded ac roedd hi'n sgrechian mewn poen yn y nos a'r peth cyntaf yn y bore. Yn y diwedd nes i feddwl, 'Dwi'n mynd a hi i'r adran ddamweiniau brys'," meddai.

Image copyright Elusen The Brain Tumor
Image caption Mae'n bosib y bydd yn rhaid i Layla-mae Cummings gael llawdriniaeth arall ar ôl i sgan ddangos meinwe abnormal yn ei hymennydd

Roedd yn rhaid i'w mam ddweud ei bod wedi disgyn er mwyn iddi gael y sgan cywir ac fe ddangosodd hwnnw fod ganddi diwmor.

Aros am fisoedd cyn cael diagnosis wnaeth Layla-mae Cummings hefyd.

Roedd hi wedi bod yn taflu i fyny, yn anghofio pethau a'i golwg wedi ei heffeithio.

Doedd y sgan CT ddim yn dangos unrhywbeth, ond ar ôl 12 mis cafodd sgan MRI.

'Rhywbeth mawr o'i le'

Dywedodd ei mam Claire: "Roedd hi'n anghofus ac yn mynd yn fwy gwan ar un ochr o'i chorff.

"Yna fe newidiodd ei phersonoliaeth. Roedd hi'n ymosodol iawn ac yn flin.

"O'n i yn gwybod bod yna rhywbeth mawr o'i le ond doedd yna neb yn cymryd sylw. Roedden nhw'n dweud o hyd mai epilepsi oedd o a dyna ni.

"Pan gafodd hi'r sgan MRI o'r diwedd ac fe wnaethon nhw ddweud wrthon ni fod ganddi diwmor ar yr ymennydd, roedd yn ofnadwy.

"Ond ar yr un pryd roeddwn i mor flin ond hefyd yn teimlo rhyddhad ein bod ni o'r diwedd yn gwybod beth oedd yn bod."

Image copyright Elusen The Brain Tumor
Image caption Tair oed oedd Lil Davies pan gafodd y teulu wybod bod ganddi diwmor

Mae'r ymgyrch Head Smart yn cynnwys cardiau bach a gwefan sydd yn nodi'r symptomau posib mewn babanod, plant a phobl ifanc.

Ymhlith y symptomau mae taflu i fyny, problemau balans a'r llygaid yn symud mewn ffordd anghyffredin.

Mae symptomau eraill hefyd yn cael eu cydnabod erbyn hyn wedi gwaith ymchwil, sef bod maint y pen mewn plant o dan bump yn mynd yn fwy, a cholli golwg ar gyfer yr holl oedrannau.

Dywedodd yr Athro David Walker o ganolfan ymchwil The Brain Tumor: "Ers datblygu a lansio HeadSmart, rydyn ni wedi gwneud cynnydd mawr gan haneru'r amser mae'n ei gymryd i gael diagnosis i blentyn gyda thiwmor ar yr ymennydd ar draws Prydain.

"Mae lansio'r ymgyrch HeadSmart yma yn defnyddio tystiolaeth newydd, sydd yn cyfiawnhau agwedd newydd gan arbenigwyr iechyd, pobl ifanc a rhieni plant mwy ifanc."