Aelodau Cynulliad yn pleidleisio ar Fesur Cymru

Mesur Cymru

Bydd Aelodau Cynulliad yn pleidleisio ddydd Mawrth ar os ydyn nhw am gefnogi cam nesaf datganoli, sy'n cael ei amlinellu ym Mesur Cymru.

Mae'r mesur yn addo pwerau newydd i Gymru, ond mae rhai wedi ei feirniadu am leihau datganoli ar rai pynciau.

Fe wnaeth Llafur - plaid fwyaf y Cynulliad gyda 29 o'r 60 sedd - gytuno ddydd Llun i gefnogi'r mesur.

Mae'r Ceidwadwyr wedi dweud y byddan nhw'n ei gefnogi hefyd, tra bo UKIP yn ei wrthwynebu am nad ydyn nhw'n credu y dylai pwerau ar dreth incwm gael eu datganoli heb refferendwm.

Fe fydd Plaid Cymru'n pleidleisio yn erbyn y mesur yn dilyn penderfyniad yn gynharach ddydd Mawrth yn ystod cyfarfod o grŵp y blaid. Er bod Sian Gwenllian, Simon Thomas ac Elin Jones wedi pleidleisio o blaid, fe wnaeth gweddill aelodau'r grŵp o 11 wrthwynebu'r cam yma.

Yn dilyn pleidlais y grŵp, dywedodd Dai Lloyd, Aelod Cynulliad Plaid Cymru dros Orllewin De Cymru, fod y mesur yn "gam sylweddol yn ôl mewn grymoedd a dyna pam yr ydym yn pleidleisio yn erbyn y mesur".

Mae cyn-arweinydd y blaid, yr Arglwydd Wigley wedi rhybuddio y byddai setliad datganoli Cymru yn parhau'n "llawer gwannach" na rhai'r Alban a Gogledd Iwerddon.

Grymoedd

Mae Mesur Cymru yn cynnig ymestyn pwerau datganoledig ar dreth, ynni, trafnidiaeth a materion y Cynulliad ei hun.

Mae hefyd yn cyflwyno system o bwerau sydd wedi'i gadw yn San Steffan - fel amddiffyn a materion tramor - gyda phob mater arall yn cael ei dderbyn fel ei fod wedi'i ddatganoli.

Ond mae'r mesur wedi cael ei feirniadu am fod yn aneglur ac am leihau pwerau'r Cynulliad i ddeddfu ar rai materion o bosib.

'Cam ymlaen'

Dywedodd cadeirydd y grŵp Llafur, Hannah Blythyn mai "nid dyma'r mesur y bydden ni wedi ei ddatblygu, ac nid dyma'r mesur y mae Cymru'n ei haeddu".

"Ond ar ôl pwyso a mesur, fe fydd y mesur yma'n rhoi mwy o bendantrwydd cyfansoddiadol, ac mae'r fframwaith ariannol yn enwedig yn cynrychioli cam mawr ymlaen," meddai.

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Mae cymeradwyo Mesur Cymru yn bwysig er mwyn sicrhau grymoedd y Cynulliad mewn cyfnod o ansicrwydd, yn ôl y Farwnes Eluned Morgan AC

Beth yw Mesur Cymru?

Fe fyddai'r mesur yn cyflwyno system o bwerau sydd wedi eu dal yn ôl yn San Steffan, ond mae'r beirniaid yn dweud ei fod yn aneglur ac y gallai arwain at droi'r cloc yn ôl ar elfennau o ddatganoli.

Ymhlith y pwerau newydd yn y mesur mae:

  • Rhywfaint o bwerau ar reoli treth incwm, heb orfod galw refferendwm;
  • Pwerau newydd i'r Cynulliad dros ei materion ei hun - megis etholiadau ac enw'r sefydliad;
  • Pwerau newydd mewn meysydd fel ynni a thrafnidiaeth.

O dan gonfensiwn gwleidyddol rhwng y Cynulliad a San Steffan, mae'n rhaid i Fesur Cymru gael cymeradwyaeth ym Mae Caerdydd cyn y gall ddod yn gyfraith.

Mae hyn oherwydd bod y mesur yn ymwneud â materion datganoledig.

Does gan y confensiwn ddim pŵer cyfreithiol, ond mae gweinidog Swyddfa Cymru, yr Arglwydd Bourne wedi dweud na fyddai'r mesur yn dod yn gyfraith heb gymeradwyaeth gan y Cynulliad.