Mwy yn aros am ofal brys wrth i heriau 'eithriadol' barhau

Ambiwlans

Mae perfformiad unedau gofal brys yng Nghymru wrth geisio trin cleifion o fewn pedair awr wedi dirywio ychydig, yn ôl y ffigyrau diweddaraf.

Ym mis Rhagfyr, fe wnaeth 81% o gleifion aros am lai na phedair awr i gael eu trosglwyddo neu eu gyrru adref, o'i gymharu â 82.9% ym mis Tachwedd.

Ond mae hynny'n sylweddol is na tharged Llywodraeth Cymru o 95%, sydd erioed wedi ei gyflawni yng Nghymru.

Mae perfformiad wedi aros yn weddol debyg i fis Rhagfyr 2015.

Llai yn aros dros 12 awr

Mae'r ffigyrau hefyd yn dangos bod 2,425 o gleifion wedi aros am dros 12 awr mewn unedau brys ym mis Rhagfyr, i lawr o 2,471 yn Nhachwedd.

Er y gwelliant, mae'r ffigwr yn llawer uwch na Rhagfyr 2015, pan arhosodd 1,457 am dros 12 awr mewn unedau brys.

Mae targedau'r llywodraeth yn dweud na ddylai unrhyw un aros mor hir â hynny.

Nid yw'r ffigyrau diweddaraf yn cynnwys data ar gyfer Ysbyty Glan Clwyd ym Modelwyddan oherwydd "problemau technegol" oedd allan o reolaeth Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr.

'System dan bwysau'

Cyn i'r ffigyrau gael eu rhyddhau, dywedodd prif weithredwr y Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru bod heriau "eithriadol" yn barod dros y gaeaf hwn.

Mae'r cyfnod yn cynnwys rhai o'r diwrnodau prysuraf i unedau gofal brys a'r Gwasanaeth Ambiwlans eu gweld erioed.

Dywedodd Dr Andrew Goodall bod hyd at 20% o bobl sy'n mynd i unedau brys ar hyn o bryd dros 85 oed.

"Rydyn ni wedi arfer gweld cyfran uchel o bobl dros 85 - y lefel arferol yw tua 10% ond rydyn ni'n gweld lefelau'n agosach at 20% dros y pythefnos diwethaf," meddai.

Hyd yn hyn dros y gaeaf mae'r gwasanaeth wedi gweld:

  • 27 Rhagfyr: Y diwrnod prysuraf wedi'r Nadolig o ran pobl yn mynd i ysbytai ers pum mlynedd
  • Rhai ysbytai yn gweld 10% yn fwy o gleifion na llynedd
  • 1 Ionawr oedd y diwrnod prysuraf ar gofnod i'r Gwasanaeth Ambiwlans.

Dadansoddiad ein gohebydd iechyd, Owain Clarke

"Mae ystadegau sy'n dangos pa mor hir mae cleifion yn treulio mewn unedau brys yn cael eu hystyried yn adlewyrchiad da o'r pwysau sy'n wynebu'r holl wasanaeth iechyd.

"Os yw unedau brys dan straen, yna'r tebygrwydd yw fod yr holl system yn wynebu trafferthion.

"Mae ffigyrau unedau brys nid yn unig yn dangos y galw am ofal, ond hefyd yn adlewyrchu pa mor gyflym mae cleifion yn symud drwy'r system."

Dywedodd Dr Goodall: "Rydyn ni'n parhau i fod yn system dan lawer o bwysau ond rydyn ni wedi paratoi yn dda iawn ar y gaeaf hwn.

"Mae rhai diwrnodau anodd wedi bod.

"Ond mae'r ffaith ein bod yn dod i mewn i'r gaeaf gyda gwasanaeth ambiwlans sy'n perfformio'n fwy cadarn wedi gwella ein hymateb ac rydyn ni wedi cadw oedi gofal cymdeithasol yn isel, sy'n bositif, ond mae dal mwy i'w wneud."

Mae BBC Cymru wedi gofyn i fyrddau iechyd am bwysau'r gaeaf hyd yma:

  • Dywedodd Abertawe Bro Morgannwg bod cynnydd o 32% yn nifer yr ambiwlansys sy'n cyrraedd gyda'r cleifion mwyaf difrifol
  • Yn ardal Hywel Dda mae'r pwysau yn "parhau yn gyson yn uwch"
  • Dywedodd bwrdd Caerdydd a'r Fro mai cynnydd yn y cleifion mwyaf gwael oedd "fwyaf arwyddocaol".

'Colli 40% o welyau'

Image caption Ffigyrau Gwasanaeth Iechyd Cymru

Yn ôl Dirprwy Gadeirydd y BMA yng Nghymru, a meddyg teulu, Dr David Bailey, mae ymateb y llywodraeth wedi bod yn "fwy aeddfed" ond mae'r pwysau yn parhau.

Dywedodd: "Rydyn ni wedi colli tua 40% o welyau yng Nghymru dros y 15 mlynedd diwethaf - fel yn Lloegr - felly pan mae mwy o alw nid yw'r gallu i ymateb yno."

Dywedodd Ysgrifennydd Iechyd Cymru, Vaughan Gething bod pwysau'r gaeaf yn deillio o gynnydd yn nifer y cleifion gwael iawn.

Yr wythnos diwethaf, dywedodd nad meddygon oedd ar fai am benderfyniad Llywodraeth y DU i "ddechrau brwydr gyda staff y GIG".

Toriadau a phroblemau recriwtio

Ychwanegodd Dr Bailey bod canlyniadau toriadau a phroblemau recriwtio yn cael eu teimlo dros y GIG.

Dywedodd bod "balans ychydig yn well yng Nghymru" i amddiffyn arian ar gyfer gofal cymdeithasol, ond bod hynny'n dibynnu ar arian o San Steffan, sydd wedi gweld toriadau "ym mhob adran".

Yn ôl Dr Goodall mae 400 o welyau ychwanegol ar gael dros y gaeaf, mewn cyfleusterau dros dro.

Ychwanegodd bod oedi wrth symud cleifion hŷn allan o ysbytai yn "parhau i leihau a gwella".

Straeon perthnasol