Dewis mesur Dai Lloyd ar ddiogelu enwau lleoedd hanesyddol

Glynllifon Image copyright Iwan Williams

Mae ACau wedi cymryd rhan mewn pleidlais ar hap i ddatblygu syniad yn fesur Cynulliad, gyda chynnig Dai Lloyd i ddiogelu enwau lleoedd hanesyddol wedi'i ddewis.

Roedd gan aelodau Cynulliad y gwrthbleidiau a mainc ôl Llafur y cyfle i gynnig cyfraith newydd ddydd Mercher.

Fe wnaeth cyfanswm o 29 AC gymryd rhan, ac roedd un syniad yn cael ei ddewis ar hap i gael ei ddatblygu yn fesur Cynulliad.

Cynnig Mr Lloyd oedd ar gyfer deddf newydd i ddiogelu enwau lleoedd hanesyddol yng Nghymru.

Mae Comisiynydd y Gymraeg, Meri Huws wedi galw yn y gorffennol i'w gwneud yn anghyfreithlon i newid enwau lleoedd hanesyddol yng Nghymru.

Daw'r cynnig yn dilyn cyfres o ddadleuon dros newid enwau dros y blynyddoedd, gan gynnwys ffrae dros Blas Glynllifon ger Caernarfon, oedd yn cael ei alw'n 'Wynnborn Mansion' mewn deunydd marchnata.

Beth yw'r broses?

Mae ganddo 25 diwrnod gwaith i ofyn i'r Cynulliad bleidleisio os y dylai'r mesur gael ei gyflwyno.

Bydd ganddo 13 mis i ddatblygu ei syniad a'i gyflwyno i'r aelodau cyn iddyn nhw gael y cyfle i graffu arno a'i ddiwygio.

Pe byddai'r mesur wedyn yn derbyn cefnogaeth gan y mwyafrif o ACau, byddai'n dod yn gyfraith.

Yn y pedwerydd Cynulliad, cafodd mesurau ar lefelau staffio nyrsys a chartrefi symudol preswyl - gafodd eu cynnig yn y modd yma - eu gwneud yn gyfraith.

Y cynigion

  • Roedd pump AC Ceidwadol - Russell George, Paul Davies, Angela Burns, Mark Isherwood a'r arweinydd Andrew RT Davies - wedi cynnig mesur fyddai'n diogelu hawliau pobl ag awtistiaeth yng Nghymru.
  • Roedd cymysgedd o ACau Llafur - Mike Hedges, Jenny Rathbone a Julie Morgan - ac UKIP - Gareth Bennett a David Rowlands - yn cynnig mesur i gael gwared ar ffioedd asiantaeth ar gyfer tenantiaid.
  • Roedd pedwar AC arall UKIP - Mark Reckless, Neil Hamilton, Michelle Brown a Caroline Jones - wedi awgrymu cyfraith fyddai'n atal cyflogau newydd yn y sector gyhoeddus fyddai'n fwy na chyflog y prif weinidog, £140,000 y flwyddyn.
  • Cynnig tri AC Plaid Cymru - Sian Gwenllian, Simon Thomas a'r arweinydd Leanne Wood - oedd mesur i leihau gwastraff trwy roi cyfyngiadau ar bacio bwydydd.
  • Roedd ACau eraill sydd wedi gwneud cynnig yn cynnwys Steffan Lewis o Blaid Cymru, oedd wedi galw am gyfyngu'r rheolau ar dripiau ysgol a cholegau.

Straeon perthnasol