ACau 'yn y tywyllwch' am wahardd swyddog cyngor iechyd

Tony Rucinski
Image caption Roedd Dr Tony Rucinski ond wedi bod yn ei swydd am saith mis pan gafodd ei wahardd

Mae arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig wedi cyhuddo gweinidogion Llywodraeth Cymru o gadw ACau "yn y tywyllwch" am waharddiad prif weithredwr Bwrdd Cynghorau Iechyd Cymuned Cymru o'i swydd.

Mae Tony Rucinski wedi cael ei wahardd o'i swydd ar gyflog llawn am 11 mis.

Dywedodd Andrew RT Davies ei fod am gael "eglurhad llawn" pam na chafodd y Cynulliad wybod am y mater.

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru bod y gwaharddiad "yn fater mewnol i fwrdd y CIC yn llwyr".

Mae BBC Cymru ar ddeall bod gweinidogion wedi cael gwybod am y gwaharddiad, a bod trefniadau wedi eu gwneud i lenwi dros dro.

Nid yw'r bwrdd na Dr Rucinski ei hun wedi dweud pam nad yw wrth ei waith.

Dywedodd llefarydd iechyd Plaid Cymru, Rhun ap Iorwerth, ei fod yn "bryderus iawn" am yr awgrym bod gweinidogion wedi rhoi pwysau ar gadeirydd Bwrdd y CIC, Mutale Merrill, i atal Dr Rucinski rhag gwneud cyfweliadau gyda'r cyfryngau cyn ei waharddiad.

'Dim tystiolaeth'

Mae'r BBC wedi gweld ebyst cyn y gwaharddiad sy'n dangos bod Dr Rucinski wedi codi amheuon am iddo gael ei atal rhag gwneud cyfweliadau ar gynllun iechyd digidol Llywodraeth Cymru yn Rhagfyr 2015, ac ar adroddiad gan yr OECD oedd yn cymharu gwasanaethau iechyd y DU yn Chwefror 2016.

Yn yr ebyst mae Dr Rucinski'n datgan bod gwneud cyfweliadau i'r cyfryngau yn rhan o'i ddisgrifiad swydd, a'i fod yn teimlo bod gorchymyn Ms Merrill i beidio gwneud hynny o bosib wedi cael ei ddylanwadu gan gyfarfod gyda gweinidog.

Fe ddywed Ms Merrill nad yw'n credu bod cynnwys yr ebyst yn "ffeithiol gywir".

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Rydym wedi ystyried honiadau o ymyrraeth gweinidogol yn y mater a does dim tystiolaeth i gefnogi'r honiadau yna."

Mewn cyfarfod o'r bwrdd yn fuan wedi gwaharddiad Dr Rucinski, dywedodd Ms Merrill bod "embargo cyfryngau" ond wedi "cael ei osod ar y prif weithredwr mewn perthynas ag un stori newyddion" - stori'r OECD.

Image caption Mynnodd Andrew RT Davies y bydd yn chwilio am atebion gan yr Ysgrifennydd Iechyd

Dywedodd Andrew RT Davies: "Byddaf yn chwilio am atebion gan yr Ysgrifennydd Iechyd [Vaughan Gething] pam y cafodd aelodau cynulliad eu cadw yn y tywyllwch ar y mater yma, a pham nad yw'r mater yma wedi cael ei dynnu at ei derfyn eto.

"Rwyn edrych ymlaen at eglurhad llawn a derbyniol gan Lywodraeth Cymru."

Dywedodd Rhun ap Iorwerth ei fod yn "bryderus iawn gan yr awgrym y gallai hwn fod yn gysylltiedig â rhyw fath o orchymyn gagio ar Dr Rucinski, a mwy fyth gan yr awgrym y gallai hyn fod wedi digwydd o ganlyniad i bwysau gan y llywodraeth".

Ychwanegodd y dylai'r mater "gael ei ymchwilio'n iawn".