Ymgynghori ar newidiadau i awdurdodau lleol Cymru

gwasanaethau

Fe allai cynghorau Cymru gael eu hethol dan drefn newydd fel rhan o gynlluniau sy'n cael eu datgelu heddiw.

Mewn papur ymgynghoriad ar ddiwygio llywodraeth leol, mae Llywodraeth Cymru yn cynnig cyflwyno'r drefn gyfrannol STV i ethol cynghorwyr.

Fe fyddai'n cymryd lle etholiadau traddodiadol cyntaf i'r felin.

Mae'r ddogfen hefyd yn cynnig rhoi pleidlais i bobl 16 oed mewn etholiadau lleol.

Cefnu ar uno

Uno'r 22 cyngor i greu wyth neu naw awdurdod mwy o faint oedd polisi blaenorol Llafur.

Ond mae Mark Drakeford, yr ysgrifennydd llywodraeth leol, wedi troi ei gefn ar y syniad.

Yn lle hynny, fydd e'n cyhoeddi ddydd Mawrth sut y bydd awdurdodau yn cyd-weithio i ddarparu gwasanaethau yn rhanbarthol.

Wrth osod y cynigion ar gyfer yr ymgynghoriad, dywedodd yr Ysgrifennydd Llywodraeth Leol:

"Dydy'r Papur Gwyn hwn ddim yn gofyn am newid er ei les ei hun. Mae'n cynghorau ni'n gweithio mewn cyfnod o gyni eithriadol ac mae rhai gwasanaethau dan gryn dipyn o bwysau.

"Rhaid i ni ddiwygio llywodraeth leol os ydym ni am gryfhau'r gwasanaethau hyn a'u gwneud yn fwy cadarn i ddygymod â'r galw yn y dyfodol.

"Bydd y trefniadau rhanbarthol newydd yn dod â chynghorau ynghyd i gydweithio mewn ffordd fwy effeithiol er budd pobl a'u cymunedau.

"Rydyn ni am weld perthynas newydd rhwng cynghorau a'u cymunedau lle mae gwasanaethau cyhoeddus yn helpu pobl i fyw bywydau annibynnol, heb ymyrryd oni bai bod rhaid, a ddim am gyfnod hwy na'r hyn sy'n ofynnol."

Bydd yr ymgynghoriad yn dod i ben ar 11 Ebrill 2017 ac mae ar gael i'w weld ar wefan Llywodraeth Cymru.