'Tangynrychioli'r sector preifat' yn y Cynulliad

Cynulliad

Mae gweithwyr yn y sector preifat yn cael eu "tangynrychioli" yn y Cynulliad, yn ôl astudiaeth newydd.

Mae'r adroddiad gan felin drafod Gorwel yn dweud bod y rhan fwyaf o ACau yn dod o gefndir gwleidyddol neu o'r sector cyhoeddus, ac nid ydynt felly yn adlewyrchu'r gweithlu yng Nghymru.

Dywedodd yr adroddiad bod 44% o ACau wedi bod yn gynghorwyr cyn iddyn nhw gael eu hethol.

Mae'r adroddiad yn galw ar bleidiau i adolygu gweithdrefnau dethol i annog mynediad ehangach o gwmnïau preifat.

Darganfyddiadau

Cafodd adroddiad Gorwel ei ysgrifennu gan Russell Deacon ac Ellen McDonnell, ac mae'n dweud hefyd bod:

  • ACau yn ymddangos i ddod o gefndir "elït gwleidyddol yn y sector cyhoeddus sy'n gyffredinol yn brin o brofiad mewn busnes entrepreneuraidd a masnachol";
  • Gwleidyddion sydd wedi bod mewn llywodraeth yn aml yn cael ychydig iawn o brofiad uniongyrchol o weithio mewn busnes a masnach;
  • Unwaith mae ACau yn cael eu hethol, ychydig ohonynt sy'n gadael y Cynulliad i weithio yn y sector preifat.

Mae'r adroddiad hefyd yn dweud bod 68% o'r gweithlu cyffredinol yn y sector preifat, gan ei gwneud yn y ffynhonnell fwyaf o gyflogaeth yng Nghymru.

Ond dim ond 16% o Aelodau'r Cynulliad oedd wedi'u hethol o gwmnïau preifat, o'i gymharu â 41% oedd yn dod o wleidyddiaeth llawn neu rhan-amser, 14% o'r sector cyhoeddus a 11% o faes addysg.

Mae cynghorwyr yn cael eu cynrychioli "dros fil gwaith yn fwy nag yn y boblogaeth gyffredinol yng Nghymru". Dim ond 0.04% o'r boblogaeth sy'n gynghorwyr.

"Mae'r rhan fwyaf o ACau sydd â chefndir mewn gwleidyddiaeth a'r sector cyhoeddus yn ACau Llafur," meddai'r adroddiad.

Mae'r awduron yn argymell y na ddylai bod yn gynghorydd fod y prif ofyniad wrth ddewis ymgeiswyr.