Beirniadu bonws o £100,000 i Is-Ganghellor prifysgol

april mcmahon
Image caption Fe gwympodd Prifysgol Aberystwyth yn y tablau prifysgolion yn ystod cyfnod April McMahon wrth y llyw

Mae undeb myfyrwyr wedi beirniadu bonws o dros £100,000 gafodd ei dalu i Is-Ganghellor ar ôl iddi adael ei swydd llynedd.

Bu April McMahon yn Is-Ganghellor ar Brifysgol Aberystwyth am bum mlynedd rhwng 2011 a 2016.

Ond yn ystod ei chyfnod wrth y llyw fe ddisgynnodd y brifysgol yn y tablau perfformiad, gyda niferoedd y myfyrwyr hefyd yn gostwng, a honiadau o forâl isel ymysg staff.

Dywed y brifysgol eu bod wedi dilyn "cyfraith cyflogaeth" wrth osod bonws gadael yr Athro McMahon, ac nad oedd "taliadau o'r fath yn anghyffredin" yn y sector addysg uwch.

Cyflog

Cafodd yr Athro McMahon gyflog o £247,000 gan gynnwys cyfraniadau pensiwn yn 2014/15, cynnydd o £4,000 ar y flwyddyn gynt.

Ond bu pryderon ynglŷn â chwymp Aberystwyth yn y tablau prifysgol, honiadau o fwlio staff a gwahardd gweithwyr, a phrotestiadau dros gau Neuadd Pantycelyn yn ystod ei chyfnod wrth y llyw.

Llynedd fe wnaeth y cyn Is-Ganghellor Derec Llwyd Morgan feirniadu penderfyniad y brifysgol i wario arian ar agor campws ym Mauritius, wedi iddi ddod i'r amlwg mai dim ond 40 o fyfyrwyr oedd wedi cofrestru yno.

Cyhoeddodd yr Athro McMahon ym mis Rhagfyr 2015 y byddai hi'n camu o'r neilltu ar ddiwedd ei chyfnod o bum mlynedd, ac fe gafodd yr Athro John Grattan ei benodi i'r rôl dros dro.

Ym mis Rhagfyr 2016 fe gyhoeddodd y brifysgol bod yr Athro Elizabeth Treasure wedi ei phenodi fel yr Is-Ganghellor newydd.

Mynnodd y brifysgol eu bod wedi "gweithredu ar sail tryloywder" ac y byddai gwybodaeth am gyflogau staff yn cael ei gyhoeddi'n flynyddol.

"Er nad ydym yn trafod manylion achosion unigol yn gyhoeddus, nid yw taliadau o'r fath yn anghyffredin yn y sector ar adeg ymadawiad Is-Ganghellor, ac mae unrhyw daliadau ynghlwm ag ymadawiad Is-Ganghellor yn cyd-fynd â gofynion cyfraith cyflogaeth," meddai llefarydd.

Ond dywedodd Llywydd Undeb Myfyrwyr Cymraeg Aberystwyth, Rhun Dafydd fod y bonws o £102,489 gafodd ei dalu i'r Athro McMahon ar ddiwedd ei chyfnod yn "anfoesol".

"Mewn cyfnod lle mae llawer o brosiectau a datblygiadau sydd er budd y myfyrwyr yn y fantol oherwydd arbedion ariannol y brifysgol, dyw hi ddim yn gwneud llawer o synnwyr gwario swm anferthol ar fonws unigolyn sydd bellach wedi gadael," meddai.

"Mae'n fy siomi gan feddwl lle all y brifysgol fod wedi buddsoddi'r arian yma mewn agweddau fyddai wedi bod er lles y myfyrwyr ar gymuned leol."