Ansicrwydd am y gost o blismona carchar newydd Berwyn

carchar wrecsam Image copyright Carchar Wrecsam
Image caption Argraff artist o garchar y Berwyn yn Wrecsam

Mae yna ansicrwydd o hyd ynglŷn â phwy fydd yn talu am blismona safle carchar newydd Wrecsam fydd yn agor mewn ychydig wythnosau.

Yn ôl Comisiynydd Heddlu'r Gogledd, Arfon Jones, mae'n bosib y bydd rhaid talu am wasanaeth yr heddlu ar y safle trwy gynnydd yn nhreth y cyngor yn y dyfodol.

Mae'r Swyddfa Gartref yn dweud mai mater i'r prif gwnstabliaid ydi sut mae eu cyllideb yn cael ei wario, a bod Heddlu Gogledd Cymru wedi gweld cynnydd o £1.9m yn ei chyllideb ers cyllideb 2015/16.

Bydd y carchar newydd, ar gost o £250m, yn dal 2,200 o garcharorion a hwn fydd carchar mwyaf Prydain.

Bydd swyddogion yr heddlu ar y safle yn barhaol i gydweithio gyda staff y carchar, ac fe fydd hyn yn costio tua £185,000 y flwyddyn yn ôl y Comisiynydd.

Arian

Mae Arfon Jones wedi gofyn i'r Weinyddiaeth Gyfiawnder am fwy o arian ar gyfer cynnal presenoldeb y swyddogion yno.

Ond fe allai'r arian ar gyfer talu am yr heddlu yn y carchar ddodd o gyllideb y llu ei hun, ac fe allai hynny olygu cynnydd yn nhreth y cyngor yn y pen draw meddai Arfon Jones

Image copyright EYEIMAGERY
Image caption Dywed Arfon Jones fod disgwyl un drosedd y dydd i gael ei chyflawni yn y carchar newydd

Wrth siarad ar raglen Newyddion 9 nos Wener, dywedodd Mr Jones: "Mi fydd y rhai mwyaf difrifol lle mae carcharor yn ymosod ar warden yn cael eu delio gan yr heddlu. A mi fydd rheini'n mynd o flaen y llysoedd ac mi fydd hynny'n rhoi mwy o bwysau arnom ni fel heddlu.

"Mi fydd rhaid i ni ffeindio'r pres o rywle a dim ond un ffordd sydd 'na trwy bod nhw'n torri'r grant canolog, yr unig ffordd i'w godi o ydy trwy precept yn y dreth cyngor.

Ychwanegodd fod y llu wedi defnyddio arian o'r gronfa wrth gefn ar gyfer eleni.

"Ond yn y blynyddoedd i ddod, fydd rhaid gweithio allan faint mae'n gostio a fydd rhaid i ni ariannu o ryw ffordd neu ei gilydd," meddai.

Troseddau

Mae tua 65,000 o achosion gwahanol yn cael eu cofnodi mewn carchardai bob blwyddyn. O'r achosion hyn, mae hyd at 20,000 yn cael eu nodi fel troseddau.

Ar yr adegau hynny, mae'r heddlu yn cael eu galw i ddelio gyda'r sefyllfa.

Mae 15 math o drosedd yn cynnwys llofruddiaeth, anafiadau difrifol ac ymosodiadau rhyw sydd yn cael eu hystyried fel rhai lle mae'n rhaid galw'r heddlu.

Yn ôl Mr Jones, o ystyried maint y carchar, mae modd disgwyl un drosedd y dydd i gael ei chyflawni yn y Berwyn.

Mae'r heddlu wedi bod yn trafod gyda lluoedd eraill sut i blismona carchardai ac maen nhw'n hyderus bod popeth yn barod ar gyfer delio gyda'r digwyddiadau hyn.

Wrth ymateb i sylwadau'r Comisiynydd, dywedodd llefarydd ar ran y Swyddfa Gartref fod y llywodraeth wedi amddiffyn gwariant Comisiynwyr Heddlu a Throsedd ar gyfer heddluoedd i'r un faint a roddwyd yn 2015/16 mewn setliad ariannol teg.

Ychwanegodd y llefarydd mai mater i'r prif gwnstabliaid ydi sut mae eu cyllideb yn cael ei wario.

Dywedodd hefyd fod Heddlu Gogledd Cymru am dderbyn £141.8m mewn arian uniongyrchol yn y setliad ar gyfer 2017/18, cyhyd eu bod yn gwneud y gorau o'r presept, a bod hyn £1.9m yn fwy na roddwyd yn 2015/16.