Mewn tiwn

Yn ystod y saith mlynedd diwethaf, ry'n ni'n amcangyfrif bod dros 2000 o blant yr ardal wedi bod yn rhan o'r rhaglen Image copyright Yr Eglwys yng Nghymru
Image caption "Yn ystod y saith mlynedd diwethaf, ry'n ni'n amcangyfrif bod dros 2,000 o blant yr ardal wedi bod yn rhan o'r rhaglen."

Yn ddiweddar cyhoeddodd Llywodraeth Cymru ei bod am sefydlu cronfa newydd er mwyn annog plant i ddod yn gerddorion.

Ond mewn cyfnod o doriadau ariannol sylweddol oes yna gyfiawnhad dros neilltuo £1m ar geisio meithrin cerddorion ifanc?

Mae rhai'n dadlau y byddai'n well gwario ar iechyd a swyddi ond barn Jan Gould o fenter Creu Cerddoriaeth, Newid Bywydau yng Nghaerdydd yw bod y gwahaniaeth gall gweithgarwch cerddorol ei wneud i fywydau pobl ifanc a phlant yn "werth y byd".

Mae'n egluro sut iddi gael ei hysbrydoli ar ôl clywed hanes bachgen ifanc o Dde America.

"Fe es i i gyngerdd yng nghyfres Proms y BBC rhyw saith neu wyth mlynedd yn ôl ac yn perfformio yn y gyngerdd roedd cerddorfa o Venezuela," meddai.

"Ar ôl y gyngerdd, fe glywais i gyfweliad gydag un o'r cerddorion ifanc a esboniodd ei fod yn gaeth i heroin yn 10 oed ac yn byw ar y stryd, ond ei fod wedi ei dynnu i mewn i fenter, Il Sistema.

"Nod y rhaglen oedd helpu plant oedd yn byw ar y stryd, a rhoi hyfforddiant cerddorol trylwyr iddyn nhw yn ogystal â bwyd a llety.

"Esboniodd bod y rhaglen hon wedi arwain at ddau newid mawr - llai o blant yn cysgu ar y stryd ac yn gaeth i gyffuriau, a chynnydd mawr yn nifer y cerddorfeydd yn y wlad.

"Dim ond un cerddorfa oedd yn Venezuela, a'r rhan fwyaf o'r cerddorion o dras Ewropeaidd, cyn dechrau cynllun Il Sistema. Bellach mae 'na 14 cerddorfa yno."

Cyffuriau ac alcohol

Roedd Jan yn gweld bod 'na rai pethau tebyg rhwng sefyllfa Venezuela a'r sefyllfa yn ei bro hi yn ardal Trelái a Chaerau yng Nghaerdydd, lle roedd hi'n ficer.

Yn 2010 roedd hi wedi cynnal angladd sawl person ifanc a oedd wedi marw o ganlyniad i fod yn gaeth i alcohol neu gyffuriau.

Image copyright Yr Eglwys yng Nghymru
Image caption "Roedd hi'n amlwg i mi ei bod hi'n werth rhoi cynnig ar fenter debyg i un Venezuela yn Nhrelái er mwyn ceisio mynd i'r afael â rhai o'r problemau tebyg."

"Roedd hi'n amlwg i mi, gan mod i'n arfer bod yn gerddor proffesiynol, ei bod hi'n werth rhoi cynnig ar fenter debyg i un Venezuela yn Nhrelái er mwyn ceisio mynd i'r afael â rhai o'r problemau tebyg," meddai.

"Mae'n deg dweud nad oedd 'na draddodiad cerddorol amlwg cryf yn Nhrelái, ac wrth gwrs roedd llawer o rieni plant yr ardal yn cael trafferth i gael dau ben llinyn ynghyd cyn meddwl am dalu am wersi a rhentu offerynnau cerdd yn yr ysgol.

"Fe es i ati felly i wneud ceisiadau am grantiau a llwyddo i brynu offerynnau llinynnol i'r fenter yn y flwyddyn gyntaf, yna chwythbrennau'r flwyddyn ganlynol ac offerynnau pres y drydedd flwyddyn.

"Dechreuodd y plant ddod draw i Eglwys yr Atgyfodiad yn Nhrelái bob nos Fawrth am wersi ac ymarfer ac mae nifer fawr ohonyn nhw bellach wedi sefyll arholiadau a chael canlyniadau rhagorol.

"Yn ystod y saith mlynedd diwethaf, ry'n ni'n amcangyfrif bod dros 2,000 o blant yr ardal wedi bod yn rhan o'r rhaglen."

Dangos esiampl

Ar y dechrau roedd y tiwtoriaid yn fyfyrwyr yng Ngholeg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru, ac roedd hynny ynddo'i hun yn beth gwych meddai Jan, gan bod y bobl ifanc yn gweld rhywun o'u blaenau nad oedd fawr hŷn na nhw.

"Ry'n ni'n awr yn ehangu'r gwaith trwy gynnal cyngerdd rhyngweithiol i blant ysgolion cynradd y fro ar un prynhawn Gwener yn y mis, ac mae 'na bedwar dosbarth o ddwy ysgol wahanol yn dod i bob cyngerdd - sy'n ffordd wych o bontio rhwng rhai o'r 'llwythau' yn yr ardal.

"Mae 'na gyfle iddyn nhw hefyd weld rhai o'u cyd-ddisgyblion yn perfformio.

"Mae yna waith wedi dechrau hefyd gyda rhai o ysgolion meithrin yr ardal, gyda phlant dyflwydd oed yn cael sesiynau cerddorol. Mae hynny'n arwain at hybu eu gallu i siarad a chyfathrebu."

Mae'r grŵp wedi bod yn ffodus iawn i gael grantiau o nifer o ffynonellau ond y peth pennaf, meddai Jan, yw'r "effaith gadarnhaol mae'r fenter wedi ei gael ar blant a phobl ifanc Trelái a Chaerau - a mae hynny'n werth y byd".

Dysgu cydweithio

Image caption Rhai o aelodau Seindorf Arian Deiniolen yn dathlu llwyddiant yn Eisteddfod Genedlaethol 2013 yn Ninbych

Un o fandiau arian mwyaf llwyddiannus gogledd Cymru yw Seindorf Arian Deiniolen.

Mae'r cyfle i fod yn aelod o'r band yn rhoi pob math o fanteision i bobl ifanc meddai arweinydd y band ieuenctid, Osian Tomos.

"Mae bod yn aelodau o Seindorf Arian Deiniolen o ddiddordeb mawr i'r plant a phobl ifanc sy'n y band iau," meddai.

"Mae'n rhoi cyfle i'r rhai sy'n cael gwersi cerdd yn yr ysgolion weld fod 'na le pwysig i gerddoriaeth yn y gymuned hefyd.

"Maen nhw'n gallu cymdeithasu yn gyfan gwbl yn Gymraeg - a gwneud hynny ar draws y cenedlaethau.

"O fod yn aelodau o'r seindorf maen nhw'n dysgu cydweithio hefo pobl eraill, dysgu disgyblaeth a gweithio fel tîm - a'r cyfan yn digwydd diolch i wirfoddolwyr sy'n rhoi eu hamser a'u hegni yn ddi-dâl."

Image copyright llun stoc