'Dim rheidrwydd i'r Gymraeg' mewn hysbyseb canghellor

Aberystwyth university

Mae ymgyrchwyr yn dweud ei bod yn warthus bod Prifysgol Aberystwyth yn ceisio penodi canghellor newydd sydd ddim angen bod yn rhugl yn y Gymraeg.

Fe fydd y canghellor presennol Syr Emyr Jones-Parry yn dod i ddiwedd ei ail dymor yn y swydd yn 2018 - cyn hynny bu'n llywydd y brifysgol ac yn ddiplomydd ar ran y DU.

Mae ymgyrchwyr yn credu y dylai'r swydd-ddisgrifiad ar gyfer ei olynydd gynnwys bod yn rhugl yn y Gymraeg fel rhywbeth gofynnol.

Dywedodd y brifysgol eu bod yn disgwyl i'r canghellor nesaf fedru siarad Cymraeg.

Dywedodd llefarydd ar ran y brifysgol: "Mae pedwar o'r panel o chwech fydd yn penodi yn siarad Cymraeg, ac mae'r chwech wedi ymrwymo i'r iaith a diwylliant Cymraeg ym Mhrifysgol Aberystwyth."

Ychwanegodd y byddai'r swydd yn canolbwyntio yn bennaf "ar ddyletswyddau llysgenhadol a seremonïol gan gynnwys y seremoni raddio".

Mae'r brifysgol yn gwahodd ceisiadau am y swydd erbyn 3 Mawrth.

Image copyright Prifysgol Caerdydd
Image caption Mae'r Is-Ganghellor newydd Elizabeth Treasure wedi cytuno i ddysgu Cymraeg

Dywedodd Hedydd Elias o grŵp ymgyrchu Ffrindiau Pantycelyn: "Gyda'r holl faterion Cymreig a myfyrwyr cyfrwng Cymraeg sydd yn y brifysgol, credaf ei fod yn hollol warthus nad oes gofyn i'r canghellor nesaf fedru'r Gymraeg, ac mae'n syndod mawr nad yw'r brifysgol wedi cynnwys hyn yn y swydd ddisgrifiad.

"Yn ogystal â medru siarad y Gymraeg, mae angen i'r Canghellor nesaf fod yn barod i ddefnyddio'r Gymraeg wrth ei g/waith bob dydd, a hefyd barchu'r gymuned Gymraeg.

"Rydym yn gobeithio mai un o flaenoriaethau'r Canghellor nesaf fydd cadw at yr addewid i ailagor Neuadd Pantycelyn erbyn mis Medi 2019."

'Dim ymgynghori'

Dywedodd Manon Elin, aelod arall o'r grŵp: "Mae hefyd gennym bryder am y diffyg ymgynghori ynghylch hyn. Mae hon yn swydd uchel iawn o fewn y Brifysgol, ond dyw'r brifysgol ddim wedi ymgynghori gyda myfyrwyr o gwbl ar hyn.

"Dydy hyn ddim yn gosod seiliau da iawn am arweinyddiaeth a fydd yn para am o leiaf pum mlynedd."

Mae'r anghydfod yn dilyn ymgyrchoedd i gael rhuglder yn y Gymraeg fel amod ar gyfer swydd yr is-ganghellor.

Cyn penodi Elizabeth Treasure i'r swydd yn ddiweddar, gosododd y Brifysgol amod i ddysgu'r iaith hyd at lefel D cyn iddi ddechrau yn y swydd.

Straeon perthnasol