Galw am newid system bleidleisio 'hen' Cymru

  • 12 Mawrth 2017
Gorsaf bleidleisio Image copyright Getty Images

Mae'r system bleidleisio yng Nghymru yn "hen" ac mae angen ei newid i ailgysylltu â'r cyhoedd, yn ôl y Gymdeithas Diwygio Etholiadol.

O'r rheiny oedd yn gymwys i bleidleisio yn yr etholiadau lleol diwethaf yn 2012, 38.6% wnaeth daro pleidlais.

Dywedodd cyfarwyddwr y Gymdeithas Diwygio Etholiadol, Jess Blair bod angen i wleidyddion wneud "ymdrech fawr" i foderneiddio'r broses ac ennyn diddordeb y cyhoedd.

Mae Llywodraeth Cymru yn edrych ar newid y ffordd y mae cynghorwyr yn cael eu hethol.

Dim ond 45.3% o'r rheiny oedd yn gymwys wnaeth bleidleisio yn etholiad y Cynulliad y llynedd, ond fe wnaeth 71.7% daro pleidlais yn refferendwm yr UE.

'Adlewyrchu'r oes fodern'

Dywedodd Ms Blair wrth raglen Sunday Supplement BBC Radio Wales bod gan wleidyddion "gyfrifoldeb" i ystyried pam nad yw pobl yn pleidleisio yng Nghymru.

"Mae gwleidyddiaeth yn aml wedi ein dal yn ôl rhag cael gwared ar rwystrau mewn etholiadau," meddai.

"Os 'dyn ni'n edrych ar y math o systemau sy'n cael eu defnyddio maen nhw'n hen.

"Dim ond ar ddydd Iau y gall bobl bleidleisio ac mae'n rhaid gwneud hynny rhwng 07:00 a 22:00. Dyw e ddim yn adlewyrchu'r oes fodern."

Ychwanegodd y gallai pleidleisio ar-lein a chael cofrestru ar y diwrnod fod yn rhan o'r datrysiad.

Image caption Dywedodd yr Athro Roger Scully bod pobl yn pleidleisio pan maen nhw'n credu bod eu pleidlais yn gwneud gwahaniaeth

Mae Ysgrifennydd Llywodraeth Leol Cymru, Mark Drakeford yn ystyried ffyrdd o newid y system yng Nghymru, gan gynnwys gadael i awdurdodau ddewis pa system y maen nhw'n ei ddefnyddio.

Dywedodd yr Athro Roger Scully o Ganolfan Llywodraethiant Cymru mai un o'r rhesymau pam nad yw pobl yn pleidleisio mewn etholiadau lleol yw eu bod yn teimlo "nad oes ganddyn nhw ddewis".

Yn etholiadau'r cyngor yn 2012, dim ond un ymgeisydd oedd yno ar gyfer 9% o'r seddi yng Nghymru.

Ond yn ôl yr Athro Scully, mae'r ffigyrau ar gyfer refferendwm yr UE yn dangos bod pobl yn pleidleisio pan eu bod yn credu bod eu pleidlais yn gwneud gwahaniaeth.