Archwiliad: Cytundebau'n 'risg' i enw da Chwaraeon Cymru

  • 15 Mawrth 2017
Chwaraeon Cymru Image copyright Google

Mae archwiliad mewnol o waith Chwaraeon Cymru wedi casglu fod risg i enw da'r sefydliad o ganlyniad i'r ffordd iddi ddosbarthu cytundeb.

Dywed yr adroddiad gan y cyfrifwyr, Deloitte, fod un ymgynghorydd wedi derbyn manylion tendr ddeuddydd cyn yr ymgeiswyr eraill.

Mae'r adroddiad yn casglu fod angen newid rhai o drefniadau'r sefydliad wedi craffu ar gytundeb arall a chwmni ymchwil.

Dywedodd Chwaraeon Cymru nad oedd yr adroddiad wedi canfod fod unrhyw un wedi gweithredu mewn modd amhriodol.

'Mantais'

Ym mis Tachwedd 2016, fe gafodd gwaith bwrdd rheoli Chwaraeon Cymru ei wahardd dros dro gan Lywodraeth Cymru.

Erbyn hyn mae'r bwrdd yn ôl yn ei le, ond mae'r cadeirydd Dr Paul Thomas a'r is-gadeirydd Adele Baumgardt wedi'u gwahardd o'u gwaith tra bod ymchwiliad i gwynion yn erbyn y ddau yn cael ei gwblhau.

Pwrpas y corff, sy'n gwario tua £22m y flwyddyn, yw hyrwyddo chwaraeon ar lawr gwlad ac ar lefel elit, a dosrannu arian.

Image caption Mae Sarah Powell wedi bod yn brif weithredwr ar Chwaraeon Cymru ers 2013

Yn yr achos cyntaf dan sylw fe wnaeth Sam Whale, o gwmni Unforgiving Minute, ennill gwaith werth £33,600 ym mis Ebrill 2016 i wneud gwaith bugeiliol i staff Chwareon Cymru.

Dywed adroddiad Deloitte i Mr Whale dderbyn manylion y tendr gan brif weithdredwr Chwareon Cymru Sarah Powell ar Ebrill 4, deuddydd cyn yr ymgeiswyr eraill.

Ar yr un diwrnod fe e-bostiwyd staff Chwareon Cymru gan Ms Powell i'w hysbysu fod y broses o gadarnhau cytundeb i Mr Whale yn mynd rhagddi.

Cytundebau £71,000

Dywed adroddiad Deloitte, sydd wedi dod i law BBC Cymru: "Mae yna risg y gellid rhoi'r argraff fod rhai ymgeiswyr wedi mwynhau mantais yn ystod y broses dendro a ellid cael ei weld fel tanseilio ysbryd tryloywder caffael cyhoeddus."

Nid yw Mr Whale wedi ymateb wedi i BBC Cymru geisio cysylltu ag e. Does dim awgrym fod Mr Whale wedi gwneud dim o'i le.

Mae'r adroddiad hefyd yn craffu ar bedwar cytundeb werth £71,000 a roddwyd i gwmni Beaufort Research ers 2011.

Rheolwr-Gyfarwyddwr y cwmni yw Fiona McAllister, chwaer i gadeirydd Chwareon Cymru ar y pryd, Laura McAllister.

Dywedodd Deloitte nad oedd unrhyw dystiolaeth fod y cadeirydd wedi ymgymryd â'r broses o roi'r cytundebau, ond nad oedd unrhyw ddatganiad o ddiddordeb wedi'i wneud gan Laura McAllister o 2013 ymlaen, er iddi wneud cyn y dyddiad yma.

Er nad oedd gofyn datgan diddordeb parthed brodyr a chwiorydd ar y pryd o dan reolau Chwaraeon Cymru, mae Deloitte yn awgrymu dylid defnyddio trefn fwy eang yn y dyfodol.

Ni wnaeth Beaufort Research ddatgan unrhyw ddiddordeb chwaith, er i hyn fod yn ofynnol fel rhan o'r broses dendro.

Dywed Deloitte fod risg o "niwed i enw da Chwareon Cymru os nad yw'r gwrthdaro buddiau ymddangosiadol yma yn cael eu datgan".

'Proses gystadleuol a thrylwyr'

Dywedodd Laura McAllister: "Fel mae'r archwiliad mewnol yn cadarnhau, fe wnes i ddatgan pob diddordeb yn fy rôl fel cadeirydd yn llawn a phob amser, yn unol â'r canllawiau.

"Yn amlwg ni fyddai rôl i gadeirydd bwrdd wrth gynnig unrhyw gontract o unrhyw fath."

Dywedodd Fiona McAllister fod Beaufort wedi "darparu nifer fawr o dendrau i Chwaraeon Cymru, gan ennill rhai cytundebau a cholli eraill, ond bob amser drwy broses gystadleuol a thrylwyr".

"Ni oeddwn yn rhan o'r tîm bidio ar gyfer y pedwar cytundeb a enillwyd ers 2011, na chwaith yn cymryd unrhyw ran yn y gwaith ymchwil ar gyfer y contractau.

"Mae Beaufort bob amser wedi delio a thîm ymchwil a gwerthuso Chwaraeon Cymru ar dendrau a phrosiectau, byth â'r cadeirydd nag unrhyw aelod o'r bwrdd. Doedden ddim yn credu felly fod angen datgan unrhyw wrthdaro buddion."

Lle i wella

Dywedodd llefarydd ar ran Chwaraeon Cymru: "Fe wnaeth yr adroddiad wneud nifer o argymhellion yn ymwneud a chaffael ymgynghorwyr allanol dros y mudiad, ac adnabod nifer o ardaloedd lle gall brosesau gael eu gwella.

"O ganlyniad i'r argymhellion, cafodd nifer o ymatebion rheoli eu cyflwyno a'u derbyn gan Deloitte.

"Cafodd yr ymatebion eu derbyn gan Archwiliad Chwaraeon Cymru a'r Pwyllgor Risg mewn cyfarfod ar 10 Mawrth 2017.

"Nid yw'r adroddiad gan Deloitte yn awgrymu bod unrhyw un wedi ymddwyn yn amhriodol o fewn staff Chwaraeon Cymru."

Straeon perthnasol