Gwyddonwyr o Gymru yn astudio problem babŵns De Affrica

baboon

Mae gwyddonwyr o Brifysgol Abertawe yn rhan o dîm sy'n ceisio deall sut mae mwncïod babŵn yn Ne Affrica yn ymddwyn.

Mae'r anifeiliaid wedi dod yn broblem ddyddiol yn Cape Town, wrth iddynt fynd mewn i adeiladau er mwyn chwilio am fwyd.

Er bod mesurau yn eu lle i gadw'r anifeiliaid i ffwrdd o ardaloedd trefol, mae rhai mwncïod gwrywaidd yn dal i fynd i mewn ac mae'r tîm yn awyddus i wybod sut.

Maent wedi datblygu coleri GPS pwrpasol gan eu galluogi i olrhain eu symudiadau.

Mae'r Athro Justin O'Riain o Brifysgol Cape Town wedi bod yn astudio babŵns y rhanbarth ers dros 10 mlynedd.

"Mae'r babŵns yn mynd i mewn i dai, gerddi a biniau, ac weithiau yn cymryd bwyd yn uniongyrchol oddi wrth y bobl," meddai.

Image caption Fe aeth Gaelle Fehlmann i Dde Affrica i ymwneud â'r babŵns

Un o'r ymchwilwyr o Brifysgol Abertawe aeth ati i gynnal y gwaith yn Ne Affrica oedd Gaelle Fehlmann.

Dywedodd fod y digwyddiadau wedi gwaethygu "mor gyflym a dwys" nes eu bod yn methu dilyn yr babŵns mewn ardaloedd trefol oherwydd waliau uchel a ffensys diogelwch.

"Roedd yn rhaid i ni ddod o hyd i ddull arall i ddogfennu technegau arbennig iawn babŵns," meddai.

Mae'r tîm o Abertawe wedi dylunio ac adeiladu coleri pwrpasol ar gyfer y babŵns, a fyddai'n eu galluogi i olrhain yn union beth yw eu symudiadau. Cafodd 10 o'r coleri eu gosod, ac maent yn dangos yn union beth mae'r babŵns yn ei wneud dros gyfnod o 252 o ddyddiau.

Mae'r tîm yn awr yn gallu dadansoddi mwy na 90% o ymddygiadau y babŵns.

"Y cam nesaf yw defnyddio'r dechnoleg i ddatgelu cyfrinachau ysbeilio'r babŵns" ychwanegodd Ms Fehlmann.