Dim mwy o arian i fyrddau iechyd sy'n gorwario

  • 27 Mawrth 2017
Ambwilans

Mae Llywodraeth Cymru yn dweud nad ydyn nhw'n barod i achub pedwar bwrdd iechyd o'u trafferthion ariannol.

Yn ôl rhagolygon, mae disgwyl i orwariant byrddau Betsi Cadwaladr, Caerdydd a'r Fro, Abertawe Bro Morgannwg a Hywel Dda dreblu eleni.

Mae achos Abertawe Bro Morgannwg yn "arbennig o heriol", gyda disgwyl i'w diffyg gynyddu ymhellach y flwyddyn nesaf.

Dywedodd y byrddau eu bod nhw'n ceisio lleihau gwariant ar asiantaethau staff.

Gorwariant 2016-17

  • Betsi Cadwaladr - £30m;
  • Hywel Dda - £50m;
  • Abertawe Bro Morgannwg - £39m;
  • Caerdydd a'r Fro - £31m.

Cyfanswm y diffyg ariannol disgwyliedig rhwng y pedwar bwrdd eleni ydy £150m.

Y llynedd, fe orwariodd byrddau Betsi Cadwaladr a Hywel Dda £50m, ond doedd gan fyrddau Caerdydd a'r Fro nac Abertawe Bro Morgannwg ddim diffyg ariannol.

Yn ôl Bwrdd Iechyd Abertawe Bro Morgannwg, mae eu sefyllfa yn "heriol iawn" ac maen nhw'n rhagweld i'w diffyg nhw gynyddu i £53m yn 2017-18.

'Amhosib cadw o fewn cyfyngiadau'

Dywedodd llefarydd iechyd Plaid Cymru bod gan Lywodraeth Cymru gyfrifoldeb i sicrhau bod y gwasanaeth iechyd yn gynaliadwy.

"Mae angen rheolaeth ariannol llym iawn o fewn y gwasnaeth iechyd - dim ond hyn a hyn o arian sydd ar gael," meddai Rhun ap Iorwerth AC ar Y Post Cyntaf.

"Ond y cwestiwn ydy sut bod y llywodraeth wedi caniatau'r sefyllfa yma, yn arbennig efo dau fwrdd iechyd yn y gogledd a'r gorllewin, sydd wedi ei gwneud hi'n amhosib iddyn nhw gadw o fewn y cyfyngiadau ariannol.

"Mae angen i ni wneud yn siŵr fod ganddon ni wasanaeth iechyd sy'n gynaliadwy."

Image copyright Getty Images

Ond mae Llywodraeth Cymru'n dweud bod sefyllfa'r pedwar bwrdd sy'n gorwario yn "annerbyniol" a bod yn rhaid iddyn nhw "weithredu".

"Fyddwn ni ddim yn cymeradwyo cynlluniau sydd ddim yn cynnwys gwelliannau fel hyn", meddai llefarydd.

"Mae'n gyfrifoldeb ar sefydliadau Gwasanaeth Iechyd unigol i reoli adnoddau ariannol. Fydd sefydliadau unigol sydd yn mynd y tu hwnt i'w hadnoddau ddim yn cael eu hachub yn ariannol.

"Rydym yn cydweithio â'r holl sefydliadau er mwyn gwella eu sefyllfa. Mae'n bwysig nodi bydd y gyllideb iechyd yn cael ei chydbwyso ar gyfer y flwyddyn ariannol 2016-17."

'Nifer o heriau'

Bu newid mawr yn Abertawe Bro Morgannwg, gyda'r bwrdd yn symud o sefyllfa ble roedden nhw'n gweithredu o fewn eu cyllid i ddiffyg o £39m - a diffyg disgwyliedig o £53m y flwyddyn nesa'.

Dywedodd y bwrdd eu bod yn mynd ati i gwtogi eu defnydd o asiantaethau staffio a lleihau gwastraff mewn meddyginiaethau presgripsiwn.

"Mae nifer o heriau o ran dod o hyd i arbedion fydd ddim yn effeithio ar ddiogelwch cleifion a safon gofal, wrth i'r galw am ein gwasanaethau gynyddu", meddai llefarydd.

Ers Mehefin 2015, mae Bwrdd Iechyd Betsi Cadwaladr wedi bod o dan reolaeth uniongyrchol Llywodraeth Cymru.

Tra bod eu diffyg eleni yn £30m, mae nhw'n rhagweld diffyg o £26m yn 2017-18 - gan gynnwys arbedion o £30m.

Dywedodd llefarydd eu bod wedi "cytuno ar gynllun oedd yn cynnwys diffyg o £30m" ar ddechrau'r flwyddyn ariannol, a'u bod wastad wedi rhagweld y byddai'r sefyllfa ariannol yn cydfynd â'r cynllun hwnnw.

Straeon perthnasol