Angen rheoli ceirw'n well, medd ffermwyr yn Ffostrasol

Carw coch Image copyright Getty Images
Image caption Credir fod tua 30-40 o geirw coch yn byw yn y goedwig rhwng Ffostrasol a Thregroes

Mae ffermwyr ger Ffostrasol yn ne Ceredigion yn dweud y dylai ceirw coch sy'n byw yn wyllt mewn coedwig yn yr ardal gael eu rheoli'n well.

Mae'r ffermwyr yn poeni y gallai'r ceirw ledaenu'r diciâu a bod yn fygythiad i ddiogelwch y cyhoedd.

Credir fod tua 30-40 o geirw yn byw yn y goedwig rhwng Ffostrasol a Thregroes.

Yn ôl ffermwyr lleol mae achosion o'r diciâu wedi'u canfod ar ddwy fferm yn yr ardal, ac maen nhw'n ofni y gallai fod cysylltiad â'r ceirw gwyllt.

'Bywyd gwyllt glan'

Mae Ian Lloyd yn cadw dros 60 o wartheg yn yr ardal - does gan ei stoc ddim TB ond mae'r dweud ei fod e a'i gymdogion yn ofidus.

"Y pryder mwyaf yw hyn - a ydy'r ceirw yn cario TB? Fe ddylen nhw gael eu profi rhywsut," meddai.

"Mae'n rhaid i ffermwyr brofi eu stoc yn rheolaidd - unwaith, efallai dwywaith, y flwyddyn - tra bod y ceirw ddim yn cael eu profi o gwbl.

"Mae eisiau gwartheg glan, a bywyd gwyllt glan hefyd."

Os nad ydyn nhw'n cael eu rheoli mae nifer y ceirw gwyllt yn gallu cynyddu'n gyflym - gyda rhai adroddiadau yn awgrymu y gallan nhw ddyblu mewn nifer bob blwyddyn.

Image copyright Getty Images

Yn ei strategaeth ar gyfer rheoli ceirw gwyllt mae Llywodraeth Cymru yn dweud "y dylem gynnal gwerth ceirw gwyllt fel rhan o'n treftadaeth naturiol".

Ond mae'n cydnabod hefyd, pan fydd ceirw yn drech na phopeth arall mewn ecosystem, "mae'r pwysau ar elfennau eraill y system honno, y rhywogaethau a'r cynefinoedd eraill, yn ormod ac maent yn dioddef".

Gyda llai o ysglyfaethwyr a thirwedd sy'n cynnig cynefin lle gall y ceirw ffynnu, mae potensial i nifer y ceirw gynyddu'n sylweddol ac fe allai hynny fod yn ffactor mewn lledaenu rhai mathau o afiechydon.

Mae strategaeth y llywodraeth yn dweud hefyd fod gwrthdrawiadau rhwng ceirw a cherbydau ar y ffyrdd yn dod yn fwy cyffredin, ac mae Ian Lloyd yn dweud fod lle i bryderu ynglŷn â diogelwch y cyhoedd yn y goedwig ger ei fferm, gan fod llwybr cyhoeddus yn rhedeg trwy ganol y goedwig.

Ymosodiadau

Cyfeiriodd Mr Lloyd at achos ar fferm geirw ger Llandysul yn 2013 pan fu farw'r ffermwr, Kenneth Price, ar ôl cael ei gornio gan hydd.

"Mae hydd yn anifail mawr ac fe fyddan nhw'n ymosod os ydyn nhw'n teimlo eu bod mewn trwbl," meddai.

"Fe fyddai'n well ganddyn nhw redeg i ffwrdd ond os oes rhai bach gyda nhw, a'r rheiny'n methu dilyn, beth maen nhw'n mynd i wneud?"

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru (CNC) yn dweud ei fod yn parhau i drafod gyda thirfeddianwyr lleol a'r undebau amaethyddol i ddeall gwasgariad y ceirw yn well a cheisio cael syniad o'r nifer sy'n byw yn wyllt yn yr ardal.

Mae'n dweud hefyd bod un o'r ceirw eisoes wedi'i saethu er mwyn cynnal profion arno ar gyfer y diciâu. Mae disgwyl y canlyniadau yn ystod yr wythnosau nesaf.

Ychwanegodd CNC mewn datganiad fod "rhai ceirw wedi cael eu difa gan helwyr lleol yn ystod y blynyddoedd diwethaf ar gais tirfeddianwyr ond does dim cynllun nac ymdrech ar y gweill i ddifa rhagor ar hyn o bryd".