Newid i'r ffordd mae'r llywodraeth yn cefnogi cwmnïau

Alcoa

Mae gweinidogion Llywodraeth Cymru wedi newid y ffordd maen nhw'n cynnig cymorth i gwmnïau.

Daw hynny'n dilyn adroddiad beirniadol gan ACau i'r ffordd y cafodd buddsoddiad o £3m ei wneud gan y llywodraeth mewn cwmni o Abertawe aeth i'r wal.

Derbyniodd y cwmni dur Kancoat gefnogaeth, er gwaethaf rhybudd gan weision sifil fod eu cynllun busnes yn "wan" a'u bod yn risg uchel.

Mae Llywodraeth Cymru wedi penderfynu gollwng y term "cyllid busnes ad-daladwy sydd heb fod yn ad-daladwy", fel rhan o'r ymdrech i gael mwy o eglurder yn eu cymorth busnes.

Argymhellion

Dywedodd Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus y Cynulliad (PAC) fod y llywodraeth wedi "anwybyddu ei phroses diwydrwydd ei hun" a'u bod wedi "arllwys arian da ar ben arian gwael".

Mae Llywodraeth Cymru wedi derbyn 10 o'r 11 argymhelliad sydd wedi eu cynnig, a bod y llall wedi ei dderbyn "mewn egwyddor".

Mewn ymateb i adroddiad y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus, mae Llywodraeth Cymru yn dweud y byddan nhw'n:

  • Gwneud y gwahaniaeth yn gliriach rhwng benthyciadau di-log a rhai masnachol;
  • Rhoi canllawiau cliriach ar ba gynigion i fusnesau sydd yn ad-daladwy neu ddim yn ad-daladwy;
  • Atgoffa uwch weision sifil i nodi'n glir eu rhesymeg dros unrhyw benderfyniadau sy'n mynd yn groes i gyngor adroddiad diwydrwydd dyladwy (due diligence);
  • Atgyfnerthu pwysigrwydd y dull "oedi ac ystyried" wrth ddelio â cheisiadau am gymorth ariannol ychwanegol ar gyfer prosiect unigol neu gyda cheisiadau lluosog am gymorth gan un cwmni.
Image caption Cwmni Kancoat oedd un o'r rhai dan sylw yn yr adroddiad

Maen nhw eisoes wedi cyhoeddi canllawiau ychwanegol ar gyfer gweision sifil ar asesu risg a lliniaru.

Nododd y pwyllgor adroddiad yr Archwilydd Cyffredinol oedd yn dweud bod £166m ar gael i fusnesau rhwng Ebrill 2012 a Mawrth 2015 drwy'r Cyllid Busnes Ad-daladwy.

Ond cafodd £154m (93%) o'r arian hwnnw ei roi ar sail telerau oedd ddim yn ad-daladwy, gan gynnwys £778,000 i Kancoat.

Wrth iddo roi tystiolaeth yn ystod yr ymchwiliad, gofynnwyd i'r uwch was sifil James Price beth oedd ystyr y term "cyllid busnes ad-daladwy heb fod yn ad-daladwy".

Dywedodd ei fod yn "eiriad anffodus" a'i fod wedi ceisio ei newid sawl gwaith.

'Syml'

"Mae'n syml iawn mewn gwirionedd: mae cyllid busnes ad-daladwy yn grant sy'n rhaid i chi ei ad-dalu, fel arfer heb log, ac mae cyllid busnes ad-daladwy heb fod yn ad-daladwy yn grant."

Fe fydd y llywodraeth nawr yn ail-enwi'r Cynllun Cyllid Busnes Ad-daladwy i'r Cynllun Cyllid Busnes.

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Fel rhan o'n hymrwymiad i welliant parhaus, rydym eisoes wedi gweithredu nifer o newidiadau allweddol i'n prosesau ac yn adolygu ein dull o ddarparu cymorth ariannol i fusnesau yng Nghymru.

"Rydym yn dal yn ymrwymedig i gefnogi twf economi Cymru a byddwn yn parhau i adeiladu ar y gwelliannau hyn yn unol ag argymhellion adroddiad y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus."