Etholiadau lleol: 'Pobl yn disgwyl gormod'

  • 5 Ebrill 2017
blwch pleidleisio

Mae pobl yn disgwyl gormod gan awdurdodau lleol o ystyried y pwysau ariannol ar gynghorau, yn ôl un arweinydd fydd yn ildio'r awenau ym mis Mai.

Dywedodd arweinydd Cyngor Gwynedd, Dyfed Edwards, bod angen i gymunedau ystyried beth y gallan nhw ei wneud eu hunain i fod "yn rhan o'r ateb yn hytrach na'n rhan o'r broblem".

Bydd yr etholiadau lleol yn digwydd ar 4 Mai, gydag ymgeiswyr yn ymwybodol y bydd mwy o benderfyniadau ariannol anodd i'w gwneud dros y blynyddoedd i ddod.

Ers 2010 mae'r arian sydd ar gael i awdurdodau lleol wedi gostwng £761 miliwn - toriad o 17%.

Dywedodd Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru bydd mwy o drafodaethau ynghylch sut y gall cymunedau helpu i ddarparu gwasanaethau yn y dyfodol.

'Arian yn prinhau'

Ers ei benodi yn 2008 mae'r cynghorydd Dyfed Edwards wedi arwain Cyngor Gwynedd am gyfnod hirach nag unrhyw un arall.

Daeth ei sylwadau mewn cyfweliad gyda rhaglen O'r Senedd BBC Cymru ar gyfer S4C.

"Dwi wedi gweld dros y blynydde mae yna duedd gan y cyhoedd i ddisgwyl mwy rŵan gan wasanaethau cyhoeddus," meddai.

"Ond ar yr adeg yma 'da ni angen perthynas newydd gyda'n cymunedau ni, oherwydd 'da ni'n wynebu sefyllfaoedd lle mae arian yn prinhau ac mae mwy o bwyse ar wasanaethau cyhoeddus.

"'Dan ni angen gweld ein cymunedau fel rhan o'r ateb ar gyfer hynny.

Image copyright Thinkstock
Image caption Mae cynghorau yng Nghymru yn rhedeg gwasanaethau fel ysgolion, llyfrgelloedd, casglu gwastraff a gofalu am ffyrdd

"Mae rhai cymunedau yn aeddfed i wneud hynny, mae yna rai'n frwdfrydig i wneud hynny ond nid pawb.

"Dwi wedi gweld y shifft yma yn y farn gyhoeddus bod mwy o bobl yn gweiddi ar wasanaethau cyhoeddus i ddatrys problemau ac i fod yn gyfrifol am faterion, lle mewn gwirionedd llai o botensial sydd gynnon ni i wneud hynny rŵan.

"Mae angen ceisio hyrwyddo'r drafodaeth yna'n lleol i weld be all cymunedau eu hunain gyfrannu i fod yn rhan o'r ateb yn hytrach na bod yn rhan o'r broblem."

Toriadau 'yn anochel'

Yn siarad â'r un rhaglen, dywedodd Chris Llewelyn o Gymdeithas Llywodraeth Leol Cymru: "Ry'n ni'n derbyn yn anochel bydd y toriadau mewn gwariant cyhoeddus yn parhau, er ar yr un pryd mae'r pwyse ar wasanaethau cyhoeddus yn cynyddu.

"Yn aml iawn mae baich y toriadau'n cwympo ar y gwasanaethau sydd ddim yn statudol: pethau fel hamdden, theatrau ac yn y blaen.

"Mae awdurdodau'n gweithio gyda'u cymunedau i edrych ar wahanol fodelau i ddarparu gwasanaethau.

"Mewn ambell i ardal mae yna lyfrgelloedd cymunedol, ac mae 'na ymddiriedolaethau yn cael eu creu mwy a mwy i ddarparu gwasanaethau.

"Hyd yn hyn mae'r model yna'n edrych yn eitha' llwyddiannus, ond mae'n deg dweud bydd yn rhaid i ni gael mwy o'r math hwn o drafodaethau yn y dyfodol."