Cwest Argoed: Cyhoeddi casgliad y rheithgor

  • 5 Ebrill 2017
Matthew Williams
Image caption Bu farw Matthew Williams ar ôl i'r heddlu ddefnyddio gwn Taser arno

Yn y cwest i farwolaethau Argoed, mae'r rheithgor wedi dod i'r casgliad bod Cerys Yemm wedi cael ei lladd yn anghyfreithlon, a bod Matthew Williams wedi marw'n sydyn oherwydd cyfuniad o ddefnyddio cyffuriau anghyfreithlon a brwydro yn erbyn cael ei rwystro.

Cafodd Ms Yemm, 22, ei lladd gan Williams, 34, yn y Sirhowy Arms yn Argoed ym mis Tachwedd 2014.

Bu farw Williams ar ôl i'r heddlu ddefnyddio gwn Taser arno wrth iddyn nhw ei arestio yn dilyn yr ymosodiad.

'Grym rhesymol'

Yn dilyn casgliadau'r rheithgor, mae Comisiwn Cwynion Annibynnol yr Heddlu wedi cyhoeddi eu bod wedi dod i'r casgliad fod swyddogion o Heddlu Gwent wedi ymateb gyda grym "rhesymol ac angenrheidiol" cyn marwolaeth Matthew Williams yn llety'r Sirhowy Arms.

Bu farw Williams ar ôl i'r heddlu ddefnyddio gwn Taser arno bedair gwaith dros gyfnod o saith munud.

Daeth Comisiwn Cwynion Annibynnol yr Heddlu i'r casgliad fod defnyddio'r Taser yn rhesymol o dan yr amgylchiadau ac o gofio am y peryglon oedd yn wynebu'r swyddogion ar y pryd.

Dywedodd y Comisiwn nad oedd gorfodaeth ar Matthew Williams i ymwneud a'r heddlu wedi iddo gael ei ryddhau o'r carchar cyn y digwyddiad gan ei fod wedi cwblhau ei ddedfryd o 27 mis.

Roedd y Comisiwn hefyd o'r farn fod y ffordd yr oedd yr heddlu wedi monitro Mr Williams wedi iddo gael ei ryddhau o'r carchar hefyd yn briodol.

Image caption Fe ddigwyddodd yr ymosodiad yn y Sirhowy Arms yn Argoed

Mae'r Comisiwn wedi nodi dau bwynt dysgu o'u hymchwiliad ac mae'n awgrymu y dylai Heddlu Gwent adolygu trefniadau i sicrhau bod ymweliadau gyda throseddwyr ar gynllun rheoli troseddwyr yn cael eu cynnal yn fuan cyn iddynt gael eu rhyddhau o'r carchar.

Dywed y Comisiwn fod angen sicrhau hefyd bod swyddogion sydd yn gwisgo camerâu ar eu cyrff yn cadarnhau fod y camerâu hynny'n cael eu troi ymlaen er mwyn recordio delweddau.

Teulu

Yn dilyn casgliadau'r rheithgor dywedodd teulu Ms Yemm mewn datganiad: "Rydym am roi teyrnged i'n merch hyfryd Cerys, oedd yn glen, cariadus ac oedd o hyd yn gweld y gorau mewn pobl.

"Drwy gydol y cwest hwn rydym wedi bod yn edrych am atebion i'n cwestiynau am sut y gallai ei llofruddiaeth, sydd wedi dinistrio ein teulu, fod wedi gallu digwydd yng nghalon ein cymuned, a pham nad oedd yr asiantaethau sydd yn gyfrifol am amddiffyn y cyhoedd rhag troseddwyr treisgar wedi gallu atal hyn rhag digwydd.

"Ni fyddwn fyth yn gwybod os byddai ymateb mwy amserol gan yr heddlu wedi arbed bywyd Cerys y noson honno - roedd yn achos pryder i glywed fod dryswch yn ystafell reoli'r heddlu pan ofynnodd cyd-drigolion os bydde nhw'n cael mynd i mewn i ystafell Williams.

"Rydym yn credu y dylai'r drefn o fonitro a rhannu gwybodaeth ymysg asiantaethau pan fod troseddwyr yn cael eu rhyddhau o'r carchar gael ei hadolygu."

Image copyright Llun Teulu
Image caption Cafodd Cerys Yemm ei lladd gan Matthew Williams

Ychwanegodd datganiad y teulu:

"Rydym wedi clywed nad oedd canllawiau perthnasol Llywodraeth Cymru ar ail-gartrefu troseddwyr wedi cael eu dilyn; er bod Williams wedi dweud ei fod am gael dechrau newydd tu allan i'r ardal, roedd wedi ei gartrefu mewn hostel gwely a brecwast anaddas yn Argoed, lle ail-gydiodd yn ei gamddefnydd o gyffuriau.

"Rydym yn credu bod risg yn bodoli heddiw y gall troseddwyr gael eu cartrefu gyda phobl ifanc bregus yn yr un sefydliadau heb i'r gymuned leol sydd o'u cwmpas fod gydag unrhyw syniad am y perygl y gall hyn ei olygu."

Heddlu Gwent

Wedi'r casgliadau gael eu cyhoeddi, dywedodd y Prif Gwnstabl Cynorthwyol Emma Ackland o Heddlu Gwent: "Rydym yn cydnabod y dyfarniad a roddwyd heddiw gan y Crwner.

"Mae'r tair blynedd ddiwethaf wedi bod yn amser anodd iawn i'r unigolion a fu'n gysylltiedig â'r achos a hoffwn achub ar y cyfle hwn i ddiolch i bawb, y gymuned leol yn arbennig, am eu cefnogaeth.

"Hoffwn unwaith eto gydymdeimlo â'r ddau deulu am eu colled yn ystod y cyfnod trasig hwn. Hoffwn hefyd dalu teyrnged i'r holl swyddogion a fu'n ymwneud â'r achos am y ffordd broffesiynol y maent wedi delio â'r digwyddiad trist hwn."

Image copyright Wales News Service
Image caption Yr heddlu tu allan i'r Sirhowy Arms yn dilyn y digwyddiad

Dywedodd llefarydd ar ran Cyngor Bwrdeistref Caerffili: "Ers adroddiad Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru gallwn gadarnhau fod yr holl argymhellion wedi eu gweithredu.

"Mae'r ddeddfwriaeth yng Nghymru wedi newid ers y digwyddiad ac nid oes dyletswydd ar gynghorau yng Nghymru i ddod o hyd i lety brys i'r mwyafrif o bobl sydd yn gadael carchardai.

"I'r rhai hynny yr ydym yn gorfod eu cynorthwyo wedi iddynt gael eu rhyddhau mae cynllun llwybr gadael carchar newydd wedi ei gyflwyno, sydd yn galluogi gweithredu pecyn ail-gartrefu. O ran dymchwel y Sirhowy Arms, nid oes modd i ni wneud unrhyw ymrwymiadau am ddyfodol y safle ar hyn o bryd."

'Trafferthion'

Dywedodd teulu Williams mewn datganiad: "Roedd Matthew yn ddyn ifanc gyda nifer o drafferthion a phroblemau iechyd meddwl sylweddol oedd wedi eu gwaethygu drwy gamddefnyddio cyffuriau.

"Roedd angen cefnogaeth tymor hir a thriniaeth arno ers llawer o flynyddoedd, ond nid oedd hyn ar gael yn y carchar nag yn y gymuned.

"Yn ein barn ni, fe wnaeth y dystiolaeth ddatgelu methiannau amlwg iawn yn y sustemau cartrefu cleifion iechyd meddwl a chyfiawnder troseddol."

Ychwanegodd y datganiad: "Rydym wedi ein siomi na chafodd y rheithgor gyfle gan y crwner i leisio eu barn ar y materion yma.

"Rydym yn gobeithio bydd yr achos hwn yn tanlinellu'r angen am well gofal iechyd meddwl gan arwain at rannu gwybodaeth yn effeithiol rhwng asiantaethau ac ni fydd yn rhaid i deulu arall ddioddef yr hyn mae teuluoedd sydd wedi eu cyffwrdd gan y cwest hwn wedi gorfod ei ddioddef.

"Byddwn nawr yn cymryd amser i feddwl mwy am broses y cwest a'r casgliadau heddiw er mwyn ystyried pa gamau pellach sydd angen eu cymryd."