Côr Merched Sir Gâr yn ennill cystadleuaeth Côr Cymru

Côr Merched Sir Gâr
Image caption Côr Merched Sir Gâr yw enillwyr Côr Cymru 2017

Côr Merched Sir Gâr yw Côr Cymru 2017 wedi iddynt drechu pedwar côr arall yn y rownd derfynol nos Sul.

Wedi wythnosau o gystadlu brwd roedd pump côr wedi cyrraedd y rownd derfynol - Côr Ieuenctid Môn yng nghategori'r plant; Côr Merched Sir Gâr yng nghategori y corau ieuenctid; Côr Meibion Machynlleth yng nghategori y corau meibion; Ysgol Gerdd Ceredigion yng nghategori y corau merched a Côrdydd, enillydd categori y corau cymysg.

Cafodd y gystadleuaeth, sy'n digwydd bob dwy flynedd, ei chynnal nos Sul yn Aberystwyth.

Image copyright S4C
Image caption Yn ôl y tri beirniad roedd y gystadleuaeth eleni o safon hynod o uchel

Yn ôl y beirniaid Christopher Tin, y cyfansoddwr ac enillydd dwy Grammy, María Guinand o Fenweswela a'r Athro Edward Higginbottom o Brifysgol Rhydychen, roedd y safon eleni yn hynod o uchel.

Roedd gan bob côr ei rhaglen gerddorol unigol ar gyfer y gystadleuaeth, ond eleni am y tro cyntaf bu'r corau yn cyd-ganu cân o waith un o feirniaid y gystadleuaeth sef Christopher Tin o Galiffornia: 'Adain Cân'.

Cafodd y geiriau eu hysgrifennu yn Gymraeg, Sbaeneg, Almaeneg a Saesneg, gan y Prifardd Mererid Hopwood.

Image copyright S4C
Image caption Côr Meibion Machynlleth - nifer ohonynt yn ffermwyr ac mae'n dymor ŵyna!
Image caption Un o'r beirniaid Christopher Tin a chyfansoddwr 'Adain Cân' yn arwain y pum côr

Roedd pob côr wedi dewis darnau hynod o amrywiol a rhyngwladol.

Côr Merched Sir Gâr oedd y cyntaf i ganu a'u dewis o ddarnau yn y rownd derfynol oedd 'Waltz' - Novello, 'Il est bel et bon' gan Pierre Passereau, 'Turot eszik a cigany' gan y cyfansoddwr Hwngaraidd Kodaly, 'Beth yw'r haf i mi?' a medli o ganeuon gospel.

Dewis Côr Meibion Machynlleth oedd 'Heriwn, wynebwn y wawr' gan Gareth Glyn, 'Beati mortui' - Mendelssohn, 'Joshua' a 'Gwinllan a roddwyd' (trefniant Caradog Williams).

Image copyright S4C
Image caption Côr Ieuenctid Môn yn cystadlu am y pumed tro a nhw oedd dewis y gwylwyr
Image copyright S4C
Image caption Roedd Côrdydd wedi cystadlu eleni am nad oeddynt wedi cystadlu ers sawl blwyddyn

Roedd Côr Ieuenctid Môn yn cystadlu am y pumed tro a'u dewis y tro hwn oedd 'In Paradisum' - Fauré, 'Cân Crwtyn y Gwartheg', 'The Lamb' - John Tavener a 'Rhosyn yr Iôr' (Gareth Glyn, y geiriau gan Siân Owen).

Côrdydd oedd y pedwerydd côr i ymaddangos ar lwyfan y Neuadd Fawr a'u dewis nhw oedd 'Benedicamus Domino' - Peter Warlock, 'Heilig' - Mendelssohn, Alleluia - Jake Runestad, 'Gwrando 'ngweddi, O Dduw' - Purcell a 'Don't let the sun go down on me' (trefniant o gân Elton John).

Côr Ysgol Gerdd Ceredigion oedd y côr olaf i ymddangos - a hwn oedd yr ail gôr i Islwyn Evans arwain ar y llwyfan gan mai ef hefyd oedd yn arwain Côr Merched Sir Gâr.

Image caption Islwyn Evans yw arweinydd y côr buddugol ac arweinydd côr Ysgol Gerdd Ceredigion

Fe ddewison nhw hefyd ddarn gan Gareth Glyn sef 'Henffych Datws' (y geiriau gan Gwyn Thomas). Y tri darn arall oedd 'Ave Maria' - Franz Biebl, 'Ukuthula' o Dde Affrica a 'Pseudo Yoik Lite' gan Jaakko Mäntyjärvi o'r Ffindir.

Roedd 'na wobr yn ogystal i'r arweinydd gorau ac fe aeth y wobr honno i Eilir Owen Griffiths, arweinydd CF1 a fu'n cystadlu yng nghategori y corau cymysg.

Dewis y gwylwyr

Roedd gan y gynulleidfa hefyd gyfle i bleidleisio am eu hoff gôr a'u dewis eleni oedd Côr Ieuenctid Môn. Côr Meibion Machynlleth oedd yn ail a ffefryn y beirniaid, Côr Merched Sir Gâr, yn drydydd.

Nos Sadwrn fe gipiodd Côr Ysgol Pen Barras o Rhuthun y teitl Côr Cynradd Cymru 2017.

Yn ogystal ag ennill cyfanswm o £5,000 bydd enillwyr Côr Cymru eleni yn cael cynnig mynd i gynrychioli Cymru yng nghystadleuaeth Côr y Flwyddyn Eurovision 2017.

Dyma'r flwyddyn gyntaf i Eurovision gynnig y math yma o gystadleuaeth a bydd yn cael ei chynnal yn Latfia.

Bydd y noson yn cael ei harwain gan y cyfansoddwr a'r arweinydd corawl byd-enwog Eric Whitacre ac ymysg y beirniaid bydd y cyfansoddwr corawl John Rutter a'r soprano Elina Garanca.

Bydd Côr Merched Sir Gâr yn ymddangos gyda'r goreuon o Awstria, Gwlad Belg, Denmarc, Estonia, Yr Almaen, Hwngari, Slofenia a Latfia.

Image copyright S4C/Côr Cymru
Image caption Côr Ysgol Pen Barras oedd enillydd Côr Cymru Cynradd

Dywedodd Hefin Owen, Uwch gynhyrchydd Côr Cymru: "Dyma ddatblygiad pwysig iawn o ran cystadleuaeth Côr Cymru ac mae'n gyfle gwych i'r côr buddugol a Chymru fedru serennu ar lwyfan Ewropeaidd.

"Mae'n gyfle gwych hefyd i gynulleidfa S4C fwynhau gwledd o ganu gan rai o gorau mwyaf safonol Ewrop."

Dywedodd Elen Rhys, Comisiynydd Cynnwys Adloniant S4C: "Mae S4C yn hynod o falch o ddarlledu'r gystadleuaeth Eurovision yma ac o'r ffaith y bydd cynrychiolaeth o Gymru yno.

"Mae'n gam naturiol yn esblygiad y gyfres boblogaidd Côr Cymru ac yn gyfle gwych i arddangos ein talentau corawl ar lwyfan Ewropeaidd."

Yn ôl Caryl Parry Jones, a oedd nos Sul yn sedd y sylwebydd: "Mae'r safon drwy gydol y gystadleuaeth wedi bod yn anhygoel o uchel ond roedd heno yn ddyrchafol."