Gwyddonwyr o Gymru i dyllu rhewlif uchaf y byd

Rhewlif Khumbu Image copyright Getty Images
Image caption Mae rhewlif Khumbu yn mesur 10 milltir o hyd

Mae gwyddonwyr newid hinsawdd o Gymru ar fin teithio i fynyddoedd yr Himalaia mewn ymgais i fod y cyntaf i ddrilio drwy rewlif uchaf y byd.

Bydd y grŵp o Brifysgol Aberystwyth yn defnyddio dril sydd wedi ei addasu o beiriant golchi ceir er mwyn tyllu drwy rewlif y Khumbu yn ardal fynyddig Everest.

Bydd y tîm yn gweithio ar uchder o 5,000m (16,400 troedfedd) a thyllu 200m (650 troedfedd) fewn i'r rhewlif.

Dywedodd arweinydd y prosiect, yr Athro Bryn Hubbard bod "heriau penodol" yn wynebu'r grŵp.

'Sialens'

Mae'r rhewlif sy'n mesur 10 milltir o hyd yn ardal gogledd ddwyreiniol Nepal, ac yn cael ei ddefnyddio'n aml gan ddringwyr sydd ar eu ffordd i goncro mynydd uchaf y byd.

Unwaith bydd y drilio ar ben bydd y tîm yn gallu astudio strwythur mewnol y rhewlif er mwyn mesur y tymheredd ac asesu sut mae dŵr yn llifo drwyddo.

"Bydd y gwaith maes yn sialens, ond mae heriau penodol yn ein hwynebu ar y prosiect," meddai'r Athro Hubbard.

"Dydyn ni ddim yn gwybod eto sut bydd ein hoffer yn perfformio ar safle mor uchel, heb hyd yn oed ystyried sut y byddwn ni'n ymdopi gyda'r aer tenau."

Image caption Mae'r Athro Bryn Hubbard a'r fyfyrwraig ddoethuriaeth Katie Miles ymysg y rheiny fydd yn teithio i rewlif Khumbu

Bydd y dril arbennig yn chwistrellu dŵr poeth gyda digon o bwysedd i dorri drwy darmac.

Tra bydd yr offer yn cael ei gludo gan hofrennydd, bydd yn rhaid i'r gwyddonwyr gerdded am wyth niwrnod er mwyn cyrraedd y safle.

Yn ôl yr Athro Hubbard mae gwaith fel hyn yn hanfodol bwysig "er mwyn deall a darogan pryd fydd rhewlifoedd yn toddi ac o ganlyniad rhyddhau dŵr ar raddfa uchel i'r cymoedd oddi tano".

"Mae'r risg o hyn ddigwydd yn yr Himalaia yn uchel, fel y mae yn ardaloedd yr Andes," ychwanegodd.