Erlyn yn dilyn achos o lygru Afon Teifi cyn y Nadolig

  • 14 Ebrill 2017
cnc profi dwr
Image caption Bu Cyfoeth Naturiol Cymru yn cynnal profion ar yr afon

Mae Cyfoeth Naturiol Cymru wedi cadarnhau y bydd camau cyfreithiol yn cael eu cymryd ar ôl achos o lygru yn yr Afon Teifi cyn y Nadolig.

Ym mis Rhagfyr cafodd o leiaf 1,000 o bysgod eu lladd pan lifodd y llygredd o safle amaethyddol ger Tregaron.

Ar y pryd dywedodd CNC bod yr holl eog a brithyll môr ar hyd tua chwe milltir o'r Afon Teifi wedi eu lladd yn y digwyddiad.

Nawr mae'r corff wedi cadarnhau y bydd camau cyfreithiol yn cael eu cymryd yn sgil y llygru, ond does 'na ddim manylion pellach wedi'u rhoi.

'Trychineb'

Dywedodd Deiniol Tegid, llefarydd ar ran CNC: "Mi fydd yna gamau cyfreithiol yn digwydd yn sgil y digwyddiad, doedd yna fawr o amheuaeth o hynny.

"Mi rydan ni wedi casglu tystiolaeth ac mae hwnnw yn cael ei ystyried.

"Unwaith mae'r penderfyniad wedi'i wneud ynglŷn â'r camau nesaf, yna mi fydd hynny'n digwydd."

Cafodd y digwyddiad ei ddisgrifio fel "trychineb" gan y Gymdeithas Brithyll Môr.

Roedd colli cymaint o bysgod ar afon lle'r oedd eu niferoedd eisoes wedi bod yn gostwng yn ergyd arall i'r Teifi, a oedd wedi bod yn adnabyddus ar draws y byd am ei physgod.

Image copyright Steffan Jones
Image caption Cafodd yr holl eog a brithyll môr ar hyd tua chwe milltir o'r afon eu lladd

Mae pysgotwyr a busnesau yn ardal Tregaron wedi bod yn galw am fwy o wybodaeth gan CNC ynglŷn ag union effaith y llygredd a'r rhagolygon ar gyfer dyfodol yr afon.

Mae John Griffiths yn ffermwr ac yn berchennog parc carafanau ger Llanddewi Brefi - mae hawl gan y bobl sy'n aros yn y parc i bysgota ar ran o'r Teifi.

Dywedodd Mr Griffiths ei fod e wedi bod yn ffonio CNC yn gyson ers dechrau'r flwyddyn ond heb gael atebion i'w gwestiynau.

"Dwi wedi blino ffonio nhw i ddweud y gwir," meddai.

'Beth sy'n digwydd?'

"Dw i wedi ffonio a ffonio ac maen nhw'n pasio fi 'mlaen at rywun arall neu'n addo ffonio nôl, ond does neb byth yn rhoi ateb i ni ynglŷn â beth sy'n digwydd.

"Dw i eisiau clywed beth sy'n digwydd gyda'r afon - beth yw'r sefyllfa, oes ailstocio i fod?"

Mae afonydd yn cael eu hailstocio gyda physgod newydd o dro i dro, ond yn ôl y pencampwr pysgota Hywel Morgan, mab y diweddar Moc Morgan, does dim pwynt rhoi pysgod newydd yn y Teifi os nad oes bwyd yno i'w cynnal.

"Beth am y pryfed bach sy'n byw yng ngwaelod yr afon - yr invertebrates," meddai.

"Os cawson nhw eu heffeithio, does dim pwrpas rhoi pysgod yn ôl yr afon oherwydd fydd ganddyn nhw ddim i fwyta.

"Felly beth ry'n ni moyn gwybod fel pysgotwyr yw beth oedd yr effaith."

Image copyright Geograph

Dywedodd Deiniol Tegid ar ran CNC mai'r gwanwyn yw'r amser gorau i wneud astudiaeth o sefyllfa'r pryfed ac y bydd hynny'n digwydd yn fuan.

"Byddwn ni'n cychwyn arolwg trylwyr i weld beth yn union oedd effaith y digwyddiad yma ar fywyd gwyllt yn y Teifi - ar y pysgod ac ar y pryfetach bach sy'n byw yng ngwely'r afon.

"Unwaith mae mwy i'w ddweud, ac mi fydd rhywbeth yn fuan, fe fyddwn ni'n rhannu hynny gyda phobl leol."

Ond bedwar mis ar ôl i'r llygru ddigwydd, mae'r gofid a'r ansicrwydd yn ardal Tregaron ynglŷn â'r achos gwaethaf o'i fath mewn degawdau yn parhau.