ASau'n pleidleisio ar alwad May am etholiad buan

  • 19 Ebrill 2017
Theresa May Image copyright PA
Image caption Wrth gyhoeddi'r etholiad fe heriodd Theresa May y pleidiau eraill i'w chefnogi

Er mawr syndod i bawb, mae Theresa May wedi galw etholiad cyffredinol ar 8 Mehefin - dair blynedd ynghynt na'r disgwyl.

Ond mewn gwirionedd, nid hi sydd â'r gair olaf ar y mater, ond y Senedd.

Yn ôl Deddf Seneddau Tymor Penodol 2011, mae'n rhaid cynnal etholiad cyffredinol pob pum mlynedd ar ddydd Iau cyntaf mis Mai, a'r nesaf felly i fod ym mis Mai 2020.

A does gan yr un prif weinidog y grym i newid hynny.

Yr unig ffordd o gynnal etholiad cynnar yw trwy bleidlais o ddiffyg hyder yn y llywodraeth, neu os yw dwy ran o dair o'r Aelodau Seneddol yn pleidleisio o blaid gwneud hynny.

Felly ddydd Mercher bydd y prif weinidog yn gosod cynnig gerbron Tŷ'r Cyffredin yn galw am gefnogaeth ASau i gynnal etholiad cynnar.

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Etholiad cyffredinol buan: Ymateb Vaughan Roderick

Wrth gyhoeddi'r etholiad ddydd Mawrth, fe heriodd y pleidiau eraill i'w chefnogi.

Ac er gwaethaf gwendid Llafur yn yr arolygon barn, a phryder nifer o aelodau y byddan nhw'n colli eu seddi mewn etholiad nawr, mae eu harweinydd Jeremy Corbyn yn dweud y byddan nhw'n cefnogi'r cynnig.

Er, nid pob un o'r aelodau fydd yn dilyn ei arweiniad 'chwaith - mae aelod Gorllewin Casnewydd, Paul Flynn wedi dweud y bydd yn pleidleisio yn erbyn yr etholiad.

Ond gyda Phlaid Cymru a'r Democratiaid Rhyddfrydol yn gweld cyfle i gynyddu ar nifer y seddi sydd ganddyn nhw, mae Ms May yn debyg iawn o gael ei ffordd ei hun.

Image copyright Erfyl Lloyd Davies Photography
Image caption Dywedodd Theresa May ei bod wedi gwneud y penderfyniad i alw am etholiad tra roedd hi ar wyliau yn ardal Dolgellau (uchod gyda'i gŵr) dros y Pasg

Os felly, bydd y Senedd yn cael ei diddymu ar 3 Mai, gan roi dros fis o ymgyrchu brwd i bawb cyn y bleidlais ar 8 Mehefin.

Ond yn y cyfamser bydd rhaid i'r holl bleidiau benodi ymgeiswyr, casglu arian ac ysgrifennu maniffestos - gwaith sydd fel arfer yn cymryd misoedd i'w wneud, ond fydd nawr yn gorfod cael ei wneud ymhen wythnosau.

Dywedodd Ms May ei bod hi'n galw'r etholiad yma er mwyn rhoi sefydlogrwydd a sicrwydd wrth drafod Brexit.

Ni fydd y trafodaethau ffurfiol hynny gyda holl wledydd yr Undeb Ewropeaidd yn dechrau nes diwedd Mehefin ar y cynharaf, felly gobaith y prif weinidog yw y bydd yr etholiad yma drosodd a llywodraeth newydd yn ei le, heb amharu o gwbl ar broses Brexit.