Grant i ddiogelu llyfr nodiadau'r bardd Edward Thomas

Photograph of Edward Thomas at Cardiff University's Exhibition
Image caption Bydd Prifysgol Caerdydd yn arddangos peth o gasgliad Edward Thomas i nodi canrif ers ei farwolaeth

Fe fydd casgliad o lawysgrifau a llyfrau nodiadau oedd yn eiddo i'r bardd a'r nofelydd Edward Thomas yn cael eu diogelu gyda grant o bron i £3,000.

Mae Prifysgol Caerdydd ar hyn o bryd yn arddangos peth o'i chasgliad fel rhan o ddigwyddiad tri diwrnod i nodi canrif ers marwolaeth gynamserol Thomas.

Ond dywedodd Alan Hughes, pennaeth casgliadau arbennig ac archifau, bod rhai o'r eitemau eraill mewn cyflwr gwael.

Mae'r Ymddiriedolaeth Gwarchod Llawysgrifau Cenedlaethol (The National Manuscripts Conservation Trust) wedi rhoi grant o bron i £3,000.

Mae gan y brifysgol yr archif mwyaf o lythyrau, dyddiaduron, llyfrau nodiadau, cerddi, ffotograffau ac eiddo personol Thomas.

'Gwaith diogelu hanfodol'

Dywedodd Mr Hughes fod y grant wedi "ein galluogi i gydweithio gydag Archifdy Morgannwg i wneud gwaith diogelu hanfodol ar lawer o lyfrau nodiadau Edward Thomas".

Ychwanegodd fod naw ohonynt mewn cyflwr gwael iawn oherwydd asideiddio, rhwymiadau bregus a dirywiad cyffredinol gyda threigl amser.

"Mae'n amhosib gafael mewn rhai ohonyn nhw heb y risg o'u difrodi ymhellach, ac felly nid oes modd eu dathlu na'u digideiddio, eu craffu na'u hastudio," meddai.

Fe gafodd Edward Thomas, oedd yn enwog am ei gerddi wrth i'r Rhyfel Byd Cyntaf ymledu ar draws Ewrop, ei ladd ym mrwydr Arras yn ystod Pasg 1917 yn 39 oed.

Er iddo gael ei eni yn Lloegr, roedd yn fab i rieni oedd yn Gymry ac roedd yntau'n caru Cymru.

Yn ôl yr Athro Katie Gramich, a drefnodd y digwyddiad yr wythnos hon, roedd llawer o'i waith wedi'i ddylanwadu gan ei gyfnod yn cerdded yng Nghymru a'i fod yn teimlo fod "hunaniaeth Gymreig wedi ei ddwyn oddi arno".

Bydd yr arddangosfa ym Mhrifysgol Caerdydd yn rhedeg tan yr hydref.