Grwpiau ieuenctid mewn perygl o 'ddiflannu' heb gymorth

Person ifanc Image copyright Getty Images

Mae grwpiau ieuenctid yng Nghymru yn galw am gymorth ar frys er mwyn atal nifer ohonynt rhag "diflannu".

Yn ôl Cyngor Cymreig Gwasanaethau Ieuenctid Cymru (CWVYS) dyw tua 30% o'r sector ddim yn hyderus y byddan nhw yn dal i fodoli erbyn diwedd y flwyddyn ariannol yma.

Mae'r corff yn annog cynghorau i neilltuo fwy o arian, fel yr arian maen nhw'n cael oddi wrth ddatblygiadau tai, i'w fuddsoddi yn y sector.

Dywed Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru bod yn rhaid i gynghorau unigol benderfynu'r hyn sydd orau i'w hardal.

Mae Llywodraeth Cymru wedi comisiynu adolygiad o wasanaethau ieuenctid yng Nghymru ar ôl i adroddiad y llynedd rybuddio am ddirywiad, gyda dros 100 o grwpiau ieuenctid wedi cau dros gyfnod o bedair blynedd.

'Dim byd i'w wneud'

Mae CWVYS yn cynrychioli nifer o grwpiau yn y sector.

Y peryg yw na fydd nifer o grwpiau yn bodoli erbyn i gynlluniau hir dymor i wella darpariaeth i bobl ifanc gael eu rhoi yn eu lle, meddai'r Prif Weithredwr, Paul Glaze.

"Mae'n ddrwg iawn gen i ddweud bod hi'n bosib mai dyna fydd y sefyllfa, bydd nifer yn stryglo a fydd rhai ddim wedi goroesi o gwbl."

Roedd Iestyn, sy'n 14 oed, yn mynd i sesiynau ieuenctid yng nghanolfan gymunedol Perthcelyn yn Rhondda Cynon Taf cyn iddo gau ym mis Chwefror.

"Pan wnaeth y lle gau doedd gennym ni ddim byd i'w wneud. Roedden ni jyst yn eistedd ar y grisiau tu allan i'n tai yn gwneud dim byd," meddai.

Image caption Roedd Iestyn a Ieuan yn mwynhau cyfarfod pobl ifanc arall yn y sesiynau ieuenctid

Pryder Ieuan, sy'n 15, yw bod pobl ifanc yn dechrau diflasu.

"Maen nhw unai yn mynd fyny i'r mynyddoedd ac yn cynnau tân neu yn mynd i drwbl efo'r heddlu. Byddai yn well gen i fynd i'r sesiwn ieuenctid, cyfarfod ffrindiau, siarad gyda phobl."

Elusen Bryncynon Strategy oedd yn darparu'r sesiynau.

Wnaethon nhw ddim cau oherwydd toriadau ond am mai dim ond ychydig oriau'r wythnos oedden nhw yn gallu cynnig.

Doedd hynny, meddai'r elusen, ddim yn "wasanaeth o ansawdd".

Creu perthynas

"Dyw dibynnu ar sesiynau bob hyn a hyn sydd ond yn para cwpl o oriau ddim beth ddylai gwaith ieuenctid fod," meddai llefarydd.

"Mae gwaith ieuenctid yn fwy nag ychydig o weithgareddau er mwyn tynnu sylw pobl ifanc. Mae'n ymwneud gyda chreu perthynas gyda phobl ifanc a delio gyda materion sydd weithiau yn gymhleth iawn."

Roedd rhan o'r arian ar gyfer y sesiynau yn cael ei dalu gan Cymunedau'n Gyntaf, cynllun gwrth-dlodi'r llywodraeth fydd yn dod i ben flwyddyn nesaf.

Mae Cyngor Rhondda Cynon Taf yn dweud eu bod yn "gweithio'n galed i ddod o hyd i ffyrdd eraill i ddarparu gwasanaethau i bobl ifanc".

Image caption Mae'r ganolfan i bobl ifanc yn Nhorfaen wedi addasu er mwyn gallu cael sawl ffrwd o gyllid

Er y pryderon mae rhai grwpiau ieuenctid yn tyfu.

Roedd Canolfan Pobl Ifanc Cwmbrân yn Nhorfaen yn cynnig darpariaeth dysgu amgen ynwreiddiol, ond fe wnaethon nhw ddatblygu menter gymdeithasol i roi profiad i bobl ifanc o gynnig gwasanaethau i'r gymuned a chreu incwm.

Mae cael gwahanol ffynonellau o gyllid yn golygu bod gwasanaethau eraill fel cwnsela, dosbarthiadau coginio a banciau bwyd yn gallu parhau.

Dywedodd rheolwr y ganolfan, Leigh Rowland: "Efallai bod hi yn anodd i fudiadau bach i weithredu ein model busnes ni oherwydd diffyg adnoddau ond mae e yn bosib.

"Mae'n cymryd llawer o amser a phobl sydd â phenderfyniad."