Sicrhau arian i ddiogelu capel 'unigryw' ym Mhen Llŷn

Capel Carmel
Image caption Does dim wedi'i newid yn y capel ers iddo agor tua 180 o flynyddoedd yn ôl

Mae cynlluniau ar y gweill i ddiogelu un o gapeli hynaf a lleiaf Pen Llŷn.

Cafodd Capel Carmel yn Anelog ei godi bron i 180 o flynyddoedd yn ôl, ond mae wedi bod ynghau ers 40 mlynedd.

Bellach, mae criw o bobl leol wedi sicrhau arian gan Gronfa Treftadaeth y Loteri, Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol Llŷn a nifer o gyrff eraill i ddiogelu'r adeilad.

Does fawr ddim wedi newid o fewn y capel Bedyddwyr ers iddo gael ei adeiladu yn y 19eg ganrif, ac mae'r grŵp sydd wedi'i sefydlu i'w warchod yn hysbysebu swydd cydlynydd i'r prosiect.

'Unigryw'

Yn ôl un o'r ymddiriedolwyr, Katie Pritchard, mae'r capel yn un unigryw.

"Mae'n un o'r ychydig o lefydd sydd wedi aros yr un fath ers y cychwyn," meddai.

"Dwi'n meddwl ei fod o'n ddyletswydd arnom ni i edrych ar ei ôl o, ac i drio gweld be 'di'r dyfodol i'w gadw fo."

Image caption Mae disgwyl i'r gwaith ail-doi ddechrau o fewn y mis nesaf

Esboniodd yr ymddiriedolwr Alun Jones fod mwy i'r cynllun na diogelu'r capel: "Mae'r tŷ sy'n sownd wrth y capel - 'da ni'n gobeithio ail-wneud hwnnw a'i osod i deulu lleol.

"Ond mae 'na hefyd, ar yr un safle, beth oedd yn arfer bod yn siop flynyddoedd yn ôl, ac mae 'na gynlluniau ar gyfer honno hefyd.

"Y teimlad ydy y byddai pobl yn hoffi gweld y lle'n cael ei wneud i fyny, a bod 'na gyfle i bobl gael paned, a chyfle i ddehongli hanes lleol.

"Rhyw ddau, dri chae o 'ma, mae gweddillion cartref Dic Aberdaron, Cae'r Eos, ac mae angen edrych i mewn i'r hanes a chael rhywle i arddangos hanes Dic.

"Mae yna hefyd, heb fod ymhell o fama, weddillion chwarel iasbis yng Ngharreg Plas, ac mae 'na gerrig o'r chwarel yna wedi eu cario i Lundain, ac maen nhw i'w gweld ar rai o adeiladau Llundain hyd heddiw."

Y bwriad yw dechrau ar waith ail-doi'r capel o fewn y mis nesaf, cyn dechrau ar y gweddill o fewn blwyddyn i flwyddyn a hanner.