Tanya'n taro nodyn

  • 25 Mai 2017
tanya

Ydy pawb yn gallu canu i ryw raddau? Beth yw'r gyfrinach i ddatblygu llais i ganu? Efallai bod Tanya Harrison o Gaerdydd mewn lle arbennig i ateb y cwestiynau hynny.

Enillodd y gantores opera o Iwcráin le yn Academi Llais Ryngwladol Cymru a daeth dan adain y cantorion enwog Dennis O'Neil a Kiri Te Kanawa.

Wedi priodi Cymro a chael efeilliaid tra'n byw yng Nghaerdydd fe benderfynodd Tanya ganolbwyntio ar hyfforddi eraill i ganu. Bu'n rhannu rhai o'i chyfrinachau cerddorol gyda Cymru Fyw.


'Cywiro camgymeriadau'

Fe wnes i ddiploma arbenigol mewn perfformio proffesiynol ac roeddwn yn ffodus iawn i gael lle yn yr Academi gan bod tua 3,000 yn ceisio am le, gyda Dennis O'Neil yn derbyn ond 12.

Ond wedi i mi roi genedigaeth i fy efeilliad doedd gen i ddim yr amser ar gyfer y teithio sydd yn angenrheidiol i ganu'n broffesiynol, felly fe ddechreuais hyfforddi.

Ro'n i'n lwcus iawn bod Dennis wedi cynnig gwaith i mi yn yr Academi yn dysgu cantorion proffesiynol. Ro'n i yn caru bod yno.

Nes i sylwi bod llawer iawn o gantorion ifanc yn dod ata' i a oedd wedi cael hyfforddiant cynt, ond heb glem am y technegau cywir. Roedd rhaid i mi wedyn, yn anffodus, gywiro camgymeriadau yr oedd rhai o fy nisgyblion wedi eu dysgu gan athrawon eraill.

Drwy ddechrau dysgu roedd 'na bethau yn disgyn i'w lle o ran fy nhechnegau i hefyd, ac ro'n i yn trosglwyddo hynny i fy nisgyblion.

Image caption Tanya gyda sylfaenydd Academi Llais Ryngwladol Cymru, Dennis O'Neill

Y 'disgybl perffaith'

Y peth pwysig i mi ydi bod y disgybl yn ymddiried ynddo' i 100% ac yn barod i dderbyn unrhyw feirniadaeth. Os ydy rhywun yn cymryd beirniadaeth yn bersonol fe allai hynny fod yn rhwystr iddyn nhw fedru gweithio ar wella'u perfformiad.

Dwi'n disgwyl gweld gwelliannau mwy neu lai ym mhob gwers.

Pan fydd gen i ddisgybl newydd, yn gynta' dwi eisiau clywed y llais yn iawn - dim ar fideo neu gyfrifiadur ond gyda'r canwr yn bresennol.

Dwi'n cael fy ngalw yn 'beiriannydd', achos fel peiriannydd dwi'n mynd at y peiriant/injian a gwrando i glywed beth sy' o'i le. Dyna dwi'n wneud efo lleisiau, dwi'n eu sganio a darganfod ble mae'r gwendidau yn y llais a gweithio ar ffyrdd i'w wella.

Mae yna gannoedd o ymarferion i gywiro llais, ond mae'n dibynnu ar y llais ei hun pa dechnegau i'w defnyddio. Mae pob llais yn hollol unigol, fel DNA, a dyna pam dwi'n teimlo ei bod hi'n nonsens llwyr pan fydd hyfforddwyr yn defnyddio yr un dechneg ar gyfer pob llais.

Image caption Un o dechnegau Tanya i helpu disgyblion i gryfhau'r llais

Dechrau'n ifanc

Mae 'na rai sydd yn tone deaf, ond mae posib gwella sgiliau canu'r rhan fwya' o bobl. Mae o i'w wneud efo tôn y llais, ac mae'n anodd iawn newid hynny. Os 'dych chi'n gallu clywed y gerddoriaeth yn iawn a'r melodi, yna mae'n bosib i chi newid ansawdd y llais.

Mae'r ochr dechnegol yn un eitha' hawdd i mi weithio arno. Y sialens go iawn ydy datblygu'r llais ond rhoi'r rhyddid i'r plentyn barhau i fod yn unigryw.

Fedrwch chi ddim dysgu rhywun i fagu charisma magnetaidd, 'dych chi'n cael eich geni fel yna. Y gyfrinach i hynny yw mwynhau a charu pob eiliad o'r hyn 'dych chi yn ei wneud.

Mae un o fy nisgyblion, Reuben de Maid, wedi cael dipyn o lwyddiant ac wedi ymddangos ar raglen Ellen DeGeneres yn America. Dwi'n rhagweld dyfodol enfawr ido fo.

Ro'n i'n lwcus i'w gael o mor ifanc. Saith oed oedd o pan ddaeth ata' i ac roedd ei lais yn amrwd ac heb ddatblygu. Ro'n i'n falch ei fod yn llechen lân. Doedd o ddim 'di cael hyfforddiant 'anghywir' a doedd ddim angen cywiro lot arno. O'r sesiwn gyntaf roedd ei ysbryd yn ffantastig a hapus, gyda charisma arbennig iawn. Mae'n gallu troi yr ymarferion mwya' diflas yn sbort gyda'i bersonoliaeth hwyliog.

Dwi'n grediniol mai 7 neu 8 yw'r oed delfrydol i ddechrau hyfforddi, ar yr hwyraf. Pump oed oedd Michael Jackson a Beyoncé yn wyth, ac wrth gwrs roedd Charlotte Church yma yng Nghymru yn ifanc hefyd. Dydy plant hŷn ddim yn mwynhau cymaint oherwydd y pwysau eraill y mae cymdeithas yn ei roi arnyn nhw.

Image caption "Charisma arbennig iawn". Mae dyfodol disglair yn wynebu Reuben de Maid yn ôl Tanya.

Straen ar y llais

Dwi yn poeni wrth glywed am lawer o'r sêr mawr ma'n colli eu lleisiau - a dwi 'di gallu ei ragweld o'n digwydd mewn rhai achosion, fel y gantores Leona Lewis. Dwi ddim yn meddwl ei bod hi'n edrych ar ôl ei llais, ac roedd hi'n defnyddio rhai o'r cyhyrau anghywir i ganu sy'n creu tensiwn o amgylch y gwddf a fydd yn niweidio'r llais yn y pen draw. Dwi wedi darllen yn ddiweddar ei bod hi wedi cael triniaeth oherwydd y straen mae hi wedi ei roi ar ei llais. Felly dwi wedi rhybuddio Reuben rhag gwneud yr un camgymeriadau.

Gallai glywed pan fo rhywun yn rhoi ar y straen ar y llais a dwi'n teimlo ei bod hi'n ddyletswydd arna' i warchod a meithrin lleisiau fy nisgyblion.

Mae cyrraedd 'y top' yn anodd, ond mae aros ar y top a pherfformio yn gyson ar lefel uchel yn anoddach.