Diwrnod i ddatgelu trysorau cudd Williams Pantycelyn

  • 20 Mai 2017
William Williams, Pantycelyn

A hithau'n 300 mlynedd ers geni emynydd enwocaf Cymru, William Williams Pantycelyn, mae diwrnod wedi ei gynnal yn Llanymddyfri ddydd Sadwrn i ddarganfod mwy am waith llai cyfarwydd y pêr ganiedydd.

Dywedodd un o drefnwyr y diwrnod, E Wyn James: "Un o gewri mwyaf Cristnogaeth Gymraeg yw William Williams. Roedd yn awdur cynhyrchiol dros ben.

"Lluniodd yn agos i fil o emynau, ac mae nifer ohonynt yn parhau i gael eu canu'n gyson bob wythnos ymhob rhan o Gymru.

"Er bod rhai o emynau Pantycelyn yn dal yn gyfarwydd i lawer, mae'r rhan fwyaf o'i weithiau yn ddieithr i Gristnogion Cymru heddiw.

"Ysgrifennodd Williams hefyd bob math o weithiau eraill, yn farddoniaeth ac yn rhyddiaith, ar bynciau amrywiol iawn."

Ddechrau'r flwyddyn fe alwodd yr Athro Derec Llwyd Morgan, awdur toreithiog ar Bantycelyn, am roi mwy o sylw i'r emynydd.

'Helpu pobl'

Wrth drafod ei waith a'i ddylanwad, ychwanegodd E Wyn James: "Yr hyn sy'n uno holl weithiau Williams Pantycelyn yw eu bod wedi eu bwriadu i helpu pobl i fyw'r bywyd Cristnogol o ddydd i ddydd.

"Cynorthwyo pobl i foli Duw a mynegi eu teimladau a'u profiadau oedd diben ei emynau.

"Mewn gweithiau eraill mae'n trafod sut i ymddwyn wrth addoli a sut mae dadansoddi a dilysu profiadau ysbrydol.

"Mae gweithiau eraill yn disgrifio mawredd ac amrywiaeth y greadigaeth, tra bo eraill yn trafod yr heriau a'r sefyllfaoedd amrywiol sy'n wynebu Cristnogion ar eu taith trwy'r byd: gwyriadau diwinyddol, problemau priodasol, sut i drin arian ac eiddo, a themtasiynau o bob math."

Bwriad y diwrnod yw trafod croestoriad o weithiau Williams Pantycelyn.

Er y bu rhai o'r siaradwyr yn arbenigwyr ar ei fywyd a'i waith, nid trafod Williams Pantycelyn yn "hanesyddol" ac yn "academaidd" oedd pwyslais y diwrnod, ond yn hytrach archwilio gwerth a pherthnasedd ymarferol gweithiau Pantycelyn heddiw.