Creu archif i nodi canmlwyddiant yr Urdd yn 2022

Archif Urdd Image copyright Urdd Gobaith Cymru
Image caption Criw o wersyllwyr yn Llangrannog yn yr 1950au

Mae Urdd Gobaith Cymru'n gofyn am gymorth y cyhoedd i greu archif o'i hanes wrth i'r mudiad baratoi i ddathlu ei ganmlwyddiant yn 2022.

Fel rhan o'r gwaith mae'r mudiad wedi penodi Siwan Elenid, sy'n fyfyrwraig ymchwil, i gydlynu'r gwaith, ac ar faes yr Eisteddfod Genedlaethol ym Mhen-y-bont ddydd Mercher, bu'n sôn am y gwaith.

"Mae'r prosiect yn un hynod o gyffrous," meddai.

"Dros y ganrif ddiwethaf, mae'r mudiad wedi profi nifer o newidiadau arwyddocaol - yr Ail Ryfel Byd, newidiadau gwleidyddol, datblygiadau diwylliannol a chwyldro technolegol.

"Mae'r mudiad felly wedi gorfod ymateb i'r datblygiadau hyn er mwyn sicrhau ei fod yn berthnasol i fywydau aelodau newydd.

"Mae'n bwysig iawn bod gyda ni gofnod cyflawn a threfnus o weithgarwch yr Urdd ar draws y ganrif."

Image caption Dywedodd Siwan Elenid ei bod yn fraint cael bod yn rhan o'r prosiect archif

Yn ôl Siwan, mae'r mudiad yn ffodus o gyfrolau RE Griffith, sy'n adrodd hanes hanner canrif cyntaf y mudiad, a'r dasg, meddai hi, yw sicrhau fod yr un cyfoeth o straeon ar gael yn ystod y 50 mlynedd diwethaf.

"Yn sicr, mi fydd hi'n dasg anodd iawn oherwydd bod y mudiad mor eang," meddai.

Eisoes, mae'r gwaith casglu wedi dechrau. Ers dechrau ar y gwaith, mae Siwan wedi teithio i Gaerwrangon i gasglu albwm lluniau gan wyres i gyn-aelod o'r Urdd, fu'n cofnodi ei hamser yn un o wersylloedd cyntaf yr Urdd yn Llangollen yn yr 1920au hwyr.

Galw am gymorth

"Dwi bellach wedi adnabod y bylchau yn yr archif, felly'r dasg nesaf ydy galw am gymorth gan unrhyw un sydd wedi ymwneud a'r Urdd mewn unrhyw ffordd ar unrhyw adeg," meddai Siwan.

"Da' ni'n canolbwyntio ar archif ddigidol o'r 1970au ymlaen, felly byddai recordiadau yn werthfawr iawn, yn ogystal â lluniau, dogfennau papur, posteri digwyddiadau neu gofnodion ac adroddiadau.

"Y peth gorau am y prosiect ydy cael ymwneud â'r aelodau, gwersyllwyr, swogs, cystadleuwyr, gwirfoddolwyr, hyfforddwyr, arweinwyr, staff, beirniaid, pawb - dwi'n siŵr fod gan bawb stori i'w ddweud, hyd yn oed y rhai sydd wedi cael cam ryw dro!

"Eich archif chi ydy hon, felly gofynnaf yn garedig i unrhyw un sydd eisiau cyfrannu i gysylltu efo fi, neu cysylltwch ar yr e-bost - archif@urdd.org."

Gwobrwyo gwirfoddolwyr

Hefyd ar y maes ddydd Mercher, Cyhoeddodd Prif Weithredwr yr Urdd y bydd y mudiad yn cynnal noson wobrwyo genedlaethol yn 2018 i gydnabod gwaith gwirfoddolwyr y mudiad.

Dywedodd Sioned Hughes na fyddai'r Urdd yn gallu bodoli fel mudiad oni bai am eu cyfraniad gwerthfawr dros y blynyddoedd.

Image caption Dwy wirfoddolwraig, Elan a Niamh, ar faes yr Eisteddfod ym Mhen-y-bont

Bydd y seremoni yn cael ei chynnal yn ystod Wythnos Gwirfoddolwyr 2018, a daeth y syniad yn sgil Sgwrs yr Urdd 2022 y mae'r prif weithredwr yn ei chynnal ar hyn o bryd.

Bwriad y sgwrs yw holi pawb sy'n ymwneud a'r Urdd am eu profiadau nhw o gysylltu gyda'r mudiad, a gweld ble mae'n bosib gwella er mwyn sicrhau dyfodol disglair.

Image caption Mae'r prif weithredwr Sioned Hughes wedi bod yn clywed barn pobl sy'n ymwneud â'r Urdd

Yn ogystal â chydnabod gwaith gwirfoddolwyr, dywedodd Ms Hughes fod pobl ifanc rhwng 14 a 25 oed wedi dweud eu bod eisiau gwneud mwy gyda'r Urdd, a'u bod yn gofyn am fwy o ddarpariaeth i ddysgwyr, mwy o gyfathrebu uniongyrchol a chyfathrebu trwy'r cyfryngau cymdeithasol.

"Fel cam cynta'n ymateb i hynny, rydyn ni am greu pecyn gwybodaeth ieuenctid sydd ar gael i sicrhau fod pawb yn manteisio ar yr holl gyfleoedd sy gennyn ni eisoes," meddai.

Roedd rhieni hefyd eisiau mwy o gysylltiad uniongyrchol, meddai Ms Hughes: "Byddwn ni'n lansio gwasanaeth gwybodaeth newydd iddyn nhw a da ni erbyn hyn wedi dechrau casglu manylion cyswllt, a bydd y pecyn yna'n barod i fynd allan ym mis Medi ar gyfer y tymor newydd."