Galw am gynyddu addysg Gymraeg yn Sir Pen-y-bont

  • 1 Mehefin 2017
Llangynwyd Image copyright Google
Image caption Ysgol Gyfun Llangynwyd yw unig ysgol uwchradd cyfrwng Cymraeg Sir Pen-y-bont ar Ogwr

Fe ddylai Cyngor Pen-y-bont ar Ogwr weithredu ar frys i wella darpariaeth addysg cyfrwng Cymraeg yn y sir, yn ôl Mudiad Rhieni dros Addysg Gymraeg (RhAG).

Gydag Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd yn ymweld â'r ardal yr wythnos hon, mae'r mudiad yn dweud nad yw'r ddarpariaeth cyfrwng Cymraeg yn ddigon da, am nad oes ysgolion Cymraeg mewn rhannau o'r sir, a bod yr ysgol uwchradd - Llangynwyd - ym mhen pella gogleddol y sir.

Mae'r Cyngor yn dweud eu bod yn cynnal adolygiad strategol o'r ddarpariaeth addysg ar draws y bwrdeistref ar hyn o bryd.

Symud safle

Cafodd Ysgol Gyfun Llangynwyd ei sefydlu yn 2008, ac yn ôl mudiad RhAG, mae rhieni eisiau ei symud i safle mwy canolog yn y sir.

Mae'r mudiad hefyd yn galw am:

  • Sefydlu ysgol gynradd newydd neu sefydlu ysgol 3-19 oed;
  • Sefydlu ysgolion cynradd Cymraeg newydd ym Mhorthcawl ac yn ne-orllewin tref Pen-y-bont ar Ogwr;
  • Cael rhagor o ddarpariaeth yn ardal Pencoed, gan fod Ysgol Dolau yn Rhondda Cynon Taf yn llawn.

Yn ôl Lisa Wilson, Cadeirydd RhAG Pen-y-bont ar Ogwr, mae'r sir ar ei hôl hi o ran darpariaeth, o'i gymharu â sir gyfagos Bro Morgannwg: "Mae 140,000 o bobl yn byw yn Sir Pen-y-bont, rhyw 13,000 yn fwy na Bro Morgannwg, ac eto mae gan y Fro saith o ysgolion cynradd Cymraeg, ond dim ond pedwar sydd yn Sir Pen-y-bont.

"Mae nod uchelgeisiol y llywodraeth o gyrraedd miliwn o siaradwyr erbyn 2050 yn gwbl ddibynnol ar gynyddu niferoedd sy'n derbyn eu haddysg drwy gyfrwng y Gymraeg.

"Mae cynyddu seilwaith yr ysgolion cyfrwng Cymraeg felly yn elfen hanfodol wrth gynllunio polisi iaith cenedlaethol. Mae angen cyflymu hyn os ydym am gael unrhyw obaith o gyrraedd y nod."

Darparu'r 'addysg orau posib'

Dywedodd Cyngor Bwrdeistref Sirol Pen-y-bont eu bod yn ymrwymiedig i ddarparu'r profiad addysgol gorau posib i'w holl ddysgwyr: "Ar hyn o bryd, mae pump ysgol cyfrwng Cymraeg o fewn yr awdurdod, ac mae gan ddau ohonyn nhw leoedd gwag.

"Bydd ysgol gynradd newydd Cwm Carw yn agor ym mis Ionawr 2019.

"Mae'r Bwrdd Cefnogi Addysg a Theulu ar hyn o bryd yn cynnal adolygiad strategol o'r ddarpariaeth addysg ar draws y bwrdeistref. Mae'r adolygiad yn ystyriaed 'tirwedd' y ddarpariaeth addysg, a bydd yn cyflwyno argymhellion ar gynllunio'r dyfodol.

"Bydd yr adolygiad yn cydfynd â Chynllun Strategol yr awdurdod ar Gymraeg mewn Addysg a bydd yn cyfrannu at safbwynt Pen-y-bont ar ddarparu addysg cyfrwng Cymraeg yn y dyfodol."