Elen Gwenllian Hughes yn cipio Coron Eisteddfod yr Urdd

  • 2 Mehefin 2017
Elen Gwenllian Hughes

Elen Gwenllian Hughes o Gricieth yw enillydd coron Eisteddfod yr Urdd Pen-y-bont ar Ogwr, Taf ac Elái eleni.

Cafodd Elen, 23, ei magu yn Eifionydd, ac aeth i Ysgol Gynradd Chwilog, Ysgol Glan-y-Mor ac yna Coleg Meirion Dwyfor.

Mae hi newydd orffen cwrs ymarfer dysgu ar ôl ennill gradd yn y Gymraeg, ac yn gobeithio mynd i deithio cyn chwilio am ei swydd gyntaf fel athrawes.

Mae'r goron yn cael ei gwobrwyo am ysgrifennu'r darn neu ddarnau o ryddiaith gorau dros 4,000 o eiriau a daeth 17 ymgais i law.

Rhyddid oedd thema y gystadleuaeth eleni, ac yn ôl y beirniaid, Lowri Cooke ac Angharad Elen, Elen oedd "breuddwydiwr y gystadleuaeth".

'Chwa o awyr iach'

Byd tylwythen deg o'r enw Loti sydd wrth wraidd ei gwaith - tylwythen sydd ar y trothwy rhwng plentyndod a glaslencyndod sy'n ceisio dod o hyd i'w thraed.

Wrth ymateb yn dilyn y seremoni goroni, dywedodd Elen fod y gwaith wedi ei ysbrydoli gan ei chyn-brifathro yn yr ysgol gynradd, Edward Elias, ar dripiau i ganolfan Rhyd Ddu yn Eryri.

"Roedd o'n dweud lot o straeon chwedloniaeth i ni, a dwi'n meddwl fod y syniad wedi dod o fanno," meddai.

"Es i am dro yno pan o'n i tipyn hŷn a meddwl 'swn i'n licio sgwennu rhywbeth am fan hyn.

"Mi welais i'r ynys yng nghanol Llyn y Dywarchen a meddwl 'sa fanno'n gallu bod yn gartref i'r tylwyth teg."

Image caption Lowri Haf Cooke yn traddodi ei beirniadaeth

Wrth draddodi ei beirniadaeth, dywedodd Ms Cooke: "Dyma stori weledol gref, sy'n cynnig chwa o awyr iach wrth i Loti fynd ar daith i wrthryfela yn erbyn trefn ormesol, dotalitaraidd ei byd.

"Llwyddir i greu sefyllfa ddifyr gyda Loti yn closio at feidrolyn o hen lanc o'r enw Wil.

"Gŵyr yr awdur hwn sut i greu awyrgylch ac mae ei geiriau yn canu fel pe baent yn bod erioed.

"Yn rhyfedd ddigon, ac yn gwbl annibynnol ar ein gilydd, cyflyrwyd y ddwy ohonom i ddarllen y gwaith hwn yn uchel; mae hynny'n profi rhywbeth."

Plant ac oedolion

Dywedodd Elen fod y gwaith wedi ei ysbrydoli gan y byd sydd ohoni "i raddau".

"Ond doeddwn i ddim eisiau gwneud hi'n rhy amlwg chwaith, achos dwi'n meddwl fod hi'n stori all fod ar ddwy lefel - yn stori i blant bach fwynhau am dylwyth teg, ond hefyd i oedolion rywsut, jyst y rhwystrau sy'n y byd sydd o'n cwmpas ni," meddai.

Mae'r Urdd wedi bod yn rhan o fywyd Elen erioed, yn cystadlu ar y llwyfan gyda Aelwyd Chwilog ac yn y cystadlaethau celf, ac fe ddaeth yn ail yng nghystadleuaeth y goron yn Eisteddfod Eryri 2012.

"Mae pum mlynedd yn teimlo'n bell, bell yn ôl rŵan, ac mae'r sgwennu a bob dim 'di newid lot ers hynny 'swn i'n ddeud, dwi wedi cael digon o gyfle i altro a gwella," meddai.

Lora Angharad Lewis o Gylch Llŷn ddaeth yn ail yn y gystadleuaeth, gydag Osian Wyn Owen o Aelwyd JMJ yn drydydd.