Seremoni arbennig er cof am arwr y Rhyfel Mawr

  • 7 Mehefin 2017
William Williams yn derbyn y Groes Fictoria yn 1917 Image copyright Teulu William Williams VC
Image caption William Williams yn derbyn y Groes Fictoria yn 1917

Bydd tref Amlwch yn cynnal seremoni arbennig i gofnodi'r unig berson o'r dref i dderbyn medal Croes Fictoria.

Fe wnaeth y morwr, William Williams dderbyn y fedal am ei ran wrth suddo llong danfor Almaenig yn y Rhyfel Byd Cyntaf ar 7 Mehefin 1917.

Fe fydd cofeb yn cael ei dadorchuddio yn Amlwch, Ynys Môn, ddydd Mercher yn nodi 100 mlynedd ers y digwyddiad.

Bydd aelodau o deulu Mr Williams ynghyd a swyddogion lleol yn mynychu gwasanaeth ym Mhorthladd Amlwch am 11:00.

Roedd William Williams yn gwasanaethu ar HMS Pargust, oedd yn rhan o fflyd arbennig o'r enw llongau-Q.

Roedd y llongau hyn yn cael eu paratoi i edrych fel llongau masnach er mwyn denu llongau tanfor Almaeneg ac yna yn gwrthymosod gyda gynau oedd wedi eu celu.

Fe gafodd HMS Pargust ei tharo gan dorpido ond fe wnaeth William Williams aros wrth un o'r gynnau mawr am 30 munud cyn i'r llong danfor ddod i'r wyneb gan daro'n ôl yn erbyn y gelyn.

'Dewis unfrydol'

HMS Pargus oedd y llong gyntaf i dderbyn y VC gan y brenin George V ac fe gafodd William Williams ei ddewis yn unfrydol gan weddill y criw i dderbyn y fedal.

Fe wnaeth Mr Williams ddychwelyd i Amlwch ar ôl y rhyfel gan symud yn ddiweddarach i Gaergybi. Bu farw yn Hydref 1965.

Dywedodd Richard Jones, Cadeirydd Cyngor Ynys Môn, a fydd yn dadorchuddio'r gofeb, fod William Williams wedi gwasanaethu ei wlad gyda dewrder.

"Rydym yn falch o ddweud ei fod o Amlwch ac yn bles iawn i'w anrhydeddu gyda charreg goffa," meddai Mr Jones.

Mae'r seremoni dydd iau yn rhan o gynllun ehangach i anrhydeddu'r 628 o bobl wnaeth dderbyn y VC yn ystod y Rhyfel Mawr.