Nodi 40 blynedd ers i Erddig agor i'r cyhoedd

  • 13 Mehefin 2017
Erddig Image copyright Yr Ymddiriedolaeth Genedlaet/Andreas von Einsiedel

Bydd Ymddiriedolaeth Genedlaethol Cymru yn nodi 40 blynedd ers agor Erddig i'r cyhoedd trwy adrodd stori ei sgweier olaf.

Fe fydd yr arddangosfa yn dilyn stori sgweier olaf y plasty yn Wrecsam, Philip Yorke III, a'i benderfyniad i drosglwyddo ei gartref a'i holl gynnwys i'r elusen.

Fe gymrodd bedair blynedd a £1m i adfer y tŷ a'r gerddi i'w cyflwr presennol.

Mae'r plasty, sy'n dyddio 'nôl i ddiwedd y 17eg ganrif, nawr yn costio £81,000 pob mis i'w gynnal.

Image copyright Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol

Roedd teulu Mr Yorke wedi byw yn Erddig ers y 1700au, ond erbyn yr 1973 roedd rhannau helaeth o'r plasty 70 ystafell angen eu hadfer.

Bu'n byw o un ystafell yn unig am saith mlynedd, gan geisio atal blynyddoedd o ddadfeiliad ar ei ben ei hun, heb unrhyw deulu i'w helpu.

Roedd gwaith mwyngloddio o dan y tŷ yn y blynyddoedd ar ôl yr Ail Ryfel Byd wedi achosi i'r adeilad suddo pum troedfedd ar un ochr.

Roedd y to hefyd wedi pydru ac yn gollwng, gan achosi difrod i bapur wal a baentiwyd â llaw, ac roedd casgliad o baentiadau, dodrefn, addurniadau a thlysau'r teulu yn dirywio.

Image copyright Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol/Arnhel de Serra

Yn y pen draw, fe gymrodd Mr Yorke y penderfyniad anodd i gyflwyno'r plasty a'i holl gynnwys fel rhodd i'r elusen.

Bu farw yn 1978 - flwyddyn wedi i Erddig agor ei drysau i'r cyhoedd.

Ar y pryd, dywedodd: "Dw i'n eithaf hoff o'r syniad y bydd pobl yn dod i weld [y tŷ].

"[Pan oeddwn yn ifanc] roedd yn cael ei redeg yn dda iawn ac roedd llawer o bobl yn dod i aros yma yn yr haf.

"Maen nhw [yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol] yn mynd i'w adfer er mwyn i bobl ddod yma i'w fwynhau fel yr oedd yn arfer bod."

Image copyright Yr Ymddiriedolaeth Genedlaethol

Dywedodd rheolwr cyffredinol Erddig, Jamie Watson: "Nid costau ariannol yn unig sydd ynghlwm ag edrych ar ôl tŷ o'r maint hwn, mae gofyn am lawer o amser a gofal i sicrhau y caiff y 70 ystafell, dros 30,000 o addurniadau a dodrefn a 1,200 acer o barcdir a gerddi eu cadw ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

"Yn anffodus, daeth i'r pwynt lle nad oedd yn bosibl i Philip barhau i wneud hynny, ond rydym yn ffodus iawn i gael ein tîm a haelioni ein gwirfoddolwyr, ymwelwyr a chefnogwyr i gadw'r cof am Philip yn fyw a gwarchod ei gartref a'i holl gynnwys, yn ôl ei ddymuniad."