27% o blant gofal yn cael eu gosod tu allan i'w hardal

plentyn a dynes Image copyright Getty Images

Mae dros chwarter y plant yng Nghymru sydd mewn gofal yn cael eu gosod mewn tai newydd sydd y tu allan i'w sir nhw, yn ôl ffigyrau newydd.

O'r 5,600 gafodd eu lleoli, roedd 1,500 ohonynt y tu allan i ardal eu hawdurdod lleol.

Dywedodd elusen Gweithredu dros Blant fod rhai achosion ble roedd "diffyg adnoddau priodol" yn lleol i ofalu am y plant.

Dywedodd Cymdeithas Llywodraeth Leol Cymru (CLlLC) fod cynghorau yn gweld galw cynyddol am ofalwyr maeth, a "dyfodol ariannol heriol".

'Bywyd anodd'

Cyngor Sir Merthyr Tudful oedd a'r gyfradd uchaf o blant oedd wedi gosod y tu allan i'w hardal nhw, gyda 60% (84 allan o 141), yn ôl ffigyrau Llywodraeth Cymru.

Ar y llaw arall, roedd ffigyrau ar 31 Mawrth 2016 yn dangos mai Cyngor Abertawe oedd â'r gyfradd isaf, sef 5% (24 allan o 510).

Dywedodd cyngor Merthyr Tudful eu bod yn ceisio lleihau'r nifer oedd yn cael eu gosod y tu allan i'r sir, ond fod llawer yn cael eu lleoli mewn awdurdodau lleol cyfagos megis Rhondda Cynon Taf.

"Pan dyw hi ddim yn bosib i'r person ifanc gael eu gosod yn yr awdurdod, rydyn ni'n ceisio sicrhau ein bod ni'n osgoi amharu ar eu haddysg, a chysylltiadau a pherthnasau pwysig eraill," meddai llefarydd.

Image copyright Getty Images

Ym mis Mai dangosodd ffigyrau bod diffyg rhieni maeth ar gael yng Nghymru, ac o ganlyniad roedd prinder mewn rhai ardaloedd ble roedd eu hangen.

Ond yn ôl Jennie Welham o wasanaeth MIST Gweithredu dros Blant yn Nhorfaen, gall fod rhesymau eraill am symud plant y tu allan i'w hardal, gan gynnwys os ydyn nhw am fynd i fyw gyda pherthynas agos.

"Fel arfer mae plant mewn gofal fel arfer wedi cael profiadau bywyd anodd ac amgylchiadau heriol, ac yn aml mae ganddyn nhw fwy o ofynion cymdeithasol, addysgiadol ac emosiynol na'r rhan fwyaf o blant," meddai Ms Welham.

Ychwanegodd fod hynny'n gallu gwaethygu os oedd plant yn symud o un teulu maeth i'r llall, a chael eu gwahanu oddi wrth eu ffrindiau, teulu, athrawon ac amgylchedd cyfarwydd.

Galw cynyddol

Dywedodd CLlLC fod cynghorau yn ystyried eu dyletswyddau tuag at blant mewn gofal a theuluoedd maeth "yn ddifrifol iawn".

"Fodd bynnag, mae'r galw yn cynyddu'n sylweddol, gydag angen am 400 o deuluoedd maeth ychwanegol eleni yn unig," meddai llefarydd.

"Mae cynlluniau fel Pan Fydda i'n Barod, sy'n caniatáu plant i aros gyda'u gofalwyr maeth tan eu bod nhw'n 21, wedi cael eu cefnogi'n dda gan y cynghorau.

"Ond allwn ni ddim anwybyddu'r ffaith y bydd hi'n mynd yn gynyddol anodd cynnal y lefel yma o gefnogaeth wrth i'r galw godi, os yw cynghorau Cymru'n parhau i wynebu dyfodol ariannol heriol."