Arweinydd Conwy'n gadael grŵp Plaid Cymru

Gareth Jones
Image caption Dywedodd Gareth Jones ddydd Llun y byddai'n parhau fel arweinydd er gwaetha' gwrthwynebiad pwyllgor gwaith cenedlaethol ei blaid

Mae arweinydd Cyngor Conwy, Gareth Jones, wedi cyhoeddi ei fod yn gadael grŵp Plaid Cymru.

Fe ddaw hyn yn dilyn dadl ymhlith rhengoedd y blaid ar ôl i Mr Jones enwi cabinet oedd yn cynnwys Ceidwadwyr.

Roedd y blaid yn genedlaethol wedi dweud nad oedden nhw am ganiatáu i'w chynghorwyr gydweithio gyda'r Torïaid.

Ymhlith y rhai sydd wedi ei feirniadu mae'r Aelod Cynulliad Simon Thomas, ddywedodd nad oedd grŵp Plaid Cymru ar Gyngor Conwy eisiau i Mr Jones dderbyn y swydd yn y lle cyntaf.

Dywedodd Mr Thomas hefyd y bydd 'na oblygiadau o ran disgyblu Mr Jones.

Penderfyniad 'anodd'

Mae'r ffrae wedi parhau i rygnu yn ei blaen gyda Mr Jones, cyn AC Aberconwy 1999-2003 a 2007-2011, yn dweud ar raglen Post Cyntaf BBC Radio Cymru nad oedd o yn deall strategaeth y blaid yn ganolog wrth wrthod rhoi sêl bendith i'w gabinet sy'n cynnwys cynghorwyr Ceidwadol.

"Be 'di'r rheol cyn belled ag y mae gweithio hefo Llafur yn y cwestiwn sydd yn gymaint o fygythiad â'r Ceidwadwyr?" holodd.

"Dwi'n methu deall strategaeth Plaid Cymru - does 'na ddim byd yn y cyfansoddiad sy'n cyfeirio at unrhyw blaid... ond yn sydyn mae'r busnes yma... 'dan ni ddim yn gweithio hefo'r Ceidwadwyr ond mae 'na gydweithio hefo'r Ceidwadwyr mewn sawl lle ar draws Cymru, gan gynnwys y Cynulliad Cenedlaethol."

Ychwanegodd mai ei fwriad wrth sefydlu clymblaid oedd "gweinyddu yn agored".

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Gareth Jones yn siarad ar y Post Cyntaf

Mae cabinet Conwy yn cynnwys dau aelod o Blaid Cymru - gan gynnwys Mr Jones - pum Ceidwadwr, ac un cynghorydd annibynnol.

Fe wrthododd cynghorwyr Llafur gais i ymuno.

Image copyright Meirion/Geograph

Roedd 'na ddau aelod arall o Blaid Cymru yn rhan o gynlluniau gwreiddiol Mr Jones, ond dydyn nhw ddim yn y cabinet terfynol.

Dywedodd Mr Jones fod y penderfyniad i adael yn un "anodd, ond doedd yna ddim dewis wrth gwrs achos mae'n rhaid i mi barchu'r penderfyniad wnaed gan y gweithgor cenedlaethol".

"Fe gafwyd trafodaeth, ac mi oedd y mwyafrif yn erbyn cefnogi'r hyn 'dan ni'n ceisio'i gyflawni ar gabinet Conwy, a beth sydd 'di dod yn gwbl eglur o'r penderfyniad yna, ydi na fuasai Plaid yn medru cefnogi unrhyw aelod Plaid Cymru fel aelod o gabinet yma yng Nghonwy.

"Fy mwriad i yw dal i fod yn aelod o Blaid Cymru, ond mae hynna'n fater rhyngdda fi a'r Blaid yn ganolog."

'Pleidlais ddemocrataidd'

Mewn datganiad a gafodd ei gyhoeddi yn dilyn y cyfarfod nos Fawrth rhwng arweinydd Plaid Cymru Leanne Wood a chynghorwyr y blaid yng Nghonwy, dywedodd llefarydd: "Mae Plaid Cymru yn falch o'r ffaith ei bod yn blaid sy'n cael ei llywodraethu gan ewyllys ei haelodaeth.

"Cafodd cynigion Gareth jones eu rhoi gerbron Pwyllgor Gwaith Cenedlaethol y blaid a'u gwrthod mewn pleidlais ddemocrataidd.

"Fydd Plaid Cymru felly ddim yn mynd yn rhan o'r glymblaid a gynigiwyd yng Nghyngor Conwy."