Gweinidog yn amddiffyn dod â Cymunedau'n Gyntaf i ben

Cymunedau'n gyntaf

Swyddi a thwf yw'r ffordd allan o dlodi, medd un o weinidog Llywodraeth Cymru, wrth iddo amddiffyn y penderfyniad i ddod a chynllun blaenllaw i ben.

Bydd Cymunedau'n Gyntaf - sydd wedi gwario tua £300m ers ei sefydlu yn 2001 - yn parhau ar gyllideb lai tan fis Mawrth nesaf, pan fydd yn dod i ben.

Dywedodd yr ysgrifennydd Cymunedau Carl Sargeant wrth aelodau'r cynulliad na fyddai yna gynllun arall yn dod yn ei le, ond y byddai mynd i'r afael â thlodi yn ystyriaeth ym mhob un o benderfyniadau gwariant y Llywodraeth.

Pan gyhoeddodd Mr Sargeant ym mis Chwefror y byddai Cymunedau'n Gyntaf yn dod i ben, dywedodd na allai'r un prosiect fynd i'r afael â thlodi ar ei ben ei hun, ac mai cymysg oedd canlyniadau eu gwaith yn rhai o'r ardaloedd mwyaf difreintiedig.

Wrth gael ei holi gan y Pwyllgor Cymunedau ddydd Mercher, dywedodd: "Dydy'r ffigyrau ddim yn newid - felly, yn sylfaenol, mae'n rhaid i ni ddweud fel Llywodraeth bod yn rhaid i ni wneud rhywbeth, a gweithredu o gyfeiriad newydd."

Dywedodd Mr Sargeant y dylai'r canolbwynt nawr fod ar gynlluniau i helpu pobl i ddod o hyd i waith, fel Rhaglen Esgyn a Cymunedau am Waith.

Byddai prosiectau fel Metro De Cymru hefyd yn flaenoriaeth o ran helpu pobl i ddod o hyd i waith, meddai: "Y ffordd i dyfu cymunedau yw i roi swyddi o ansawdd da i bobl."

"Fe allwch chi ariannu pobl i aros mewn tlodi mor hir ac yr hoffwch, ond mewn gwirionedd, beth sydd angen i chi ei wneud yw rhoi'r grym yn eu dwylo nhw."

Image caption Mae Cymunedau'n Gyntaf wedi ariannu prosiectau amrywiol i blant a phobl o bob oed mewn ardaloedd difreintiedig

Cadarnhaodd y gweinidog y byddai cronfa waddol o £6m y flwyddyn ar gael am o leiaf ddwy flynedd i gynorthwyo prosiectau llwyddiannus i barhau, gan awgrymu y gallai rhai barhau fel elusennau.

Byddai'r blaenoriaethau'n cael eu gosod gan wasanaethau cyhoeddus lleol - cynghorau, byrddau iechyd, yr heddlu a sefydliadau eraill - a gafodd eu sefydlu tan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol 2015.

Mae cronfa o £4m hefyd ar gael i gadw adeiladau allweddol ac asedau cymunedol, meddai Mr Sargeant, cyhyd â'u bod yn cael eu cadw ar gyfer blaenoriaethau'r dyfodol.