Canser prin: Ple mam ifanc o Sir Benfro am driniaeth

Anca Falconer

Mae mam ifanc o Sir Benfro yn honni fod y gwasanaeth iechyd wedi "rhoi'r gorau" i'w helpu i frwydro yn erbyn math prin o ganser.

Yn 2010, cafodd Anca Falconer, 36 o Hwlffordd, wybod ei bod yn dioddef o Leiomyosarcoma (LMS) ddyddiau yn unig ar ôl rhoi genedigaeth.

Cafodd cais ar gyfer triniaeth arbenigol yn Lloegr ar gyfer y canser oedd wedi effeithio ar ei iau ei wrthod.

Fe wnaeth Pwyllgor Gwasanaethau Iechyd Arbenigol Cymru (PGIAC) wrthod y cais gan ddweud nad oedd llwyddiant y driniaeth wedi ei brofi.

Yn wreiddiol, fe gafodd Mrs Falconer lawdriniaeth gonfensiynol a thriniaeth gemotherapi yn Abertawe ond fe wnaeth y canser ddychwelyd i'w iau.

Gwrthod cais

Fe gafodd ei chais cyntaf i PGIAC yn 2013 am gyllid ar gyfer triniaeth arbenigol ei wrthod, a dywedodd ei hymgynghorydd meddygol y byddai gwneud cais arall yn wastraff amser.

Cafodd wybod y byddai'n rhaid iddi hi dalu am y driniaeth.

Llwyddodd ymgyrch codi arian i dalu am driniaeth SIRT, sef proses sy'n costio £10,000 ar gyfer chwistrellu gleiniau micro ymbelydrol i'r iau.

Dywedodd Mrs Falconer, a oedd wedi bod cyn hynny yn gaeth i'r gwely am dri mis, ei bod yn teimlo yn llawer gwell wedi'r driniaeth.

"O fewn dyddiau ro'n i yn ôl ar fy nhraed ac yn gallu chwarae gyda'r ferch a mynd â hi i'r ysgol," meddai.

Mae cam nesaf y driniaeth ddiwedd Awst - yn costio £20,000.

'Nifer cyfyngedig'

Dywedodd gŵr Mrs Falconer, Richard, nad oedd y gwasanaeth iechyd yng Nghymru yn darparu ar gyfer triniaeth arbenigol o'r fath a bod y canolfannau arbenigol ond ar gael yn Lloegr.

Ychwanegodd, oherwydd hyn y dylai'r gwasanaeth iechyd drwy'r DU fod yn gyfrifol am sicrhau fod y driniaeth ar gael i bawb.

Roedd Mr Falconer hefyd o'r farn fod arbenigwyr yng Nghymru wedi rhoi'r gorau i'r frwydr i achub ei wraig bedair blynedd yn ôl ac nad oedd hi wedi derbyn "dim mwy na gofal lliniarol."

Dywedodd cyfarwyddwr meddygol PGIAC, Dr Sian Lewis, na fyddant yn gwneud sylw penodol am achos Mrs Falconer ond ychwanegodd eu "bod yn ceisio eu gorau i gomisiynu y gorau posib ar gyfer pobl Cymru."

Image caption Anca a Richard Falconer gyda'u merch chwech oed, Mary

Dywedodd nad oedd prawf pendant am effeithioldeb SIRT ar gyfer canser yr iau a'i fod ond ar gael i nifer cyfyngedig o gleifion yn Lloegr drwy raglen asesu sy'n bodoli ar gyfer y gwasanaeth iechyd yno.

"Unwaith y mae nifer penodol o gleifion wedi eu derbyn i'r rhaglen asesu, mae'r rhestr dderbyn yn cael ei chau. Fe fydd penderfyniad yna yn cael ei wneud ynglŷn â llwyddiant y driniaeth."

Mae disgwyl y bydd y penderfyniad terfynol ynglŷn â SIRT yn cael ei gyhoeddi erbyn Ebrill 2018.

Dywedodd Llywodraeth Cymru y bydd y Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru yn gwneud penderfyniad ynglŷn â SIRT ar ôl hynny.

Dywedodd Bwrdd Iechyd Abertawe Bro Morgannwg, wnaeth ddarparu triniaeth gemotherapi i Mrs Falconer, pe bai PGIAC yn gwrthod cais yna byddai'n rhaid i unrhyw gais o'r newydd gan y bwrdd iechyd gynnwys "tystiolaeth glinigol newydd."

Mae cais hefyd wedi cael ei wneud i Fwrdd Iechyd Hywel Dda am sylw.