'Diffyg cefnogaeth' i gleifion ag afiechydon ysgyfaint

Derek Thomas

Does dim digon o wasanaethau ar gael i gefnogi cleifion yng Nghymru sy'n dioddef o anawsterau anadlu ac afiechydon yr ysgyfaint, yn ôl Sefydliad Prydeinig yr Ysgyfaint.

Mae'r elusen yn dweud bod prinder grwpiau i gefnogi cleifion ym Mhowys a'r gogledd, oherwydd diffyg gwirfoddolwyr a phrinder amser gan staff y Gwasanaeth Iechyd.

Mae'r elusen yn dweud bod y sefyllfa yn well yn y de ac yn y gorllewin.

Yn ôl Llywodraeth Cymru mae'r Gwasanaeth Iechyd yn gweithio yn agos gyda'r elusen a'u lleisiau yn cael eu clywed wrth gynllunio sut i ofalu am bobl gydag anhwylderau'r ysgyfaint.

'Ddim yn gweithio'

Mae Derek Thomas o Felinwen ger Caerfyrddin yn dioddef yn arw o afiechyd ar ei ysgyfaint.

Mae o'n dibynnu ar botel ocsigen ac yn ei chludo ar ei gefn.

"O'n i'n gweithio gyda glo am ddeng mlynedd, yn ysgolion yng Nghaerfyrddin blynydde yn ôl, a'r fumes yn mynd lawr i'n lungs a so nhw'n gweithio fel y dylen nhw," meddai.

Bob mis, mae Derek yn dod i Abergwili, ac un o gyfarfodydd grŵp sy'n cynnig cefnogaeth.

Ond dyw sefyllfa Derek ddim yn unigryw.

  • Mae un o bob pump o bobl yng Nghymru yn byw gyda chyflyrau sy'n amharu ar eu hysgyfaint;
  • Mae 222,000 o bobl ag asthma a 71,000 gyda COPD;
  • Drwy'r DU mae 1,500 bobl yn cael gwybod bod ganddyn nhw gyflwr ar eu hysgyfaint bob dydd.
Image caption Ar ei gefn mae Derek yn cario ei botel ocsigen, ac mae'n rhaid iddo ei hail lenwi bob tair awr

Mae cwrdd â'r grŵp Anadlu'n Rhydd yn gyfle i Derek i gymdeithasu, dros baned, gyda rhai eraill o'r ardal sydd hefyd â phroblemau.

"Mae pobl sy'n dod yma o bob ardal o Sir Gaerfyrddin. Maen nhw'n falch i ddod ac maen nhw'n gallu cwrdd a siarad â phobol eraill am y problemau sydd gyda nhw," meddai.

Bylchau yng Nghymru

Mae 'na gyfle hefyd i siaradwyr gwadd o'r Gwasanaeth Iechyd gynnig cyngor ymarferol ynglŷn â byw gyda'r cyflyrau.

Ond mae Sefydliad yr Ysgyfaint yn dweud bod amser staff y Gwasanaeth Iechyd i gysylltu â grwpiau fel hyn yn brin

"Mae 'yna fylchau mawr drwy Gymru. Mae'r gorllewin yn iawn, ond mae pethau yn waeth yn y gogledd a Phowys," meddai Joseph Carter, Pennaeth Sefydliad yr Ysgyfaint Cymru.

Image caption Mae Derek Thomas yn dweud ei fod yn lwcus bod grŵp sydd yn cynnig cefnogaeth ar gael yn ei ardal ef

"Mae un grŵp yn Aberhonddu, tra bod un grŵp ym Mae Cinmel yn y gogledd, a dim byd arall.

"Mae hynny yn rhannol am ein bod ni'n ei chael hi'n anodd cael gwirfoddolwyr i gynnal y grwpiau, a hefyd am nad oes gan weithwyr y Gwasanaeth Iechyd amser i gefnogi grwpiau newydd."

Yn ôl Llywodraeth Cymru, mae'r Gwasanaeth Iechyd yng Nghymru yn gweithio'n agos gyda'r elusen, ac fe fyddan nhw'n parhau i wneud yn siŵr bod grwpiau cymorth yn cael eu cynnwys wrth gynllunio sut i ofalu am bobl gydag anhwylderau'r ysgyfaint.