Kancoat: Newid y cyngor ar benderfyniadau cabinet

Alcoa plant
Image caption Aeth cwmni Kancoat, oedd ar hen safle ffatri Alcoa ger Abertawe, i'r wal

Mae'r prif weinidog yn dweud y bydd 'na newidiadau i'r cyngor i aelodau'i gabinet am benderfyniadau allai effeithio'u hetholaeth.

Daw wedi methiant cyn-ysgrifennydd yr economi, Edwina Hart, i ymgynghori cyn rhoi arian i gwmni oedd yn agos i'w hetholaeth.

Cafodd Kancoat, oedd wedi'i leoli hanner milltir o etholaeth Gŵyr, gymorth o £3m o'r pwrs cyhoeddus.

Roedd hynny er gwaetha' rhybudd bod cynllun busnes y cwmni - aeth i'r wal yn ddiweddarach - yn "wan".

Ar y pryd, dywedodd Carwyn Jones bod Ms Hart heb dorri cod y gweinidogion gan nad oedd y busnes o fewn ei hetholaeth.

Roedd cwmni dur Kancoat wedi'i leoli yn Waunarlwydd, sydd yn etholaeth Gorllewin Abertawe.

Y llynedd, dywedodd arbenigwr ar safonau cyhoeddus bod gwrthdaro buddiannau posib yn achos y cwmni yn sgil y posibilrwydd o swyddi i etholwyr Ms Hart.

Dywedodd y Ceidwadwyr yn ddiweddarach bod Ms Hart wedi torri cod y gweinidogion drwy roi ei sêl bendith i'r arian. Gwadu hynny wnaeth Llywodraeth Cymru.

Er iddo ddweud yn y gorffennol nad oedd rheidrwydd ar Ms Hart i drafod achos Kancoat gydag e, gan fod y busnes y tu allan i'w hetholaeth, nawr mae'r prif weinidog am newid y rheolau.

Mae Mr Jones am i ysgrifenyddion a gweinidogion i ymgynghori os ydyn nhw'n teimlo y gallai penderfyniad ar fater sydd y tu allan i'w hetholaeth fod o fudd "sylweddol" i'w hetholaeth nhw.

Mewn llythyr at gadeirydd y Pwyllgor Cyfrifon Cyhoeddus, Nick Ramsay, dywedodd Mr Jones bod aelodau'i gabinet "yn bersonol gyfrifol am eu gweithredoedd".

"Byddaf yn ysgrifennu at ysgrifenyddion y cabinet a gweinidogion i ofyn iddyn nhw gymryd i ystyriaeth penderfyniadau ar faterion y tu allan i'w hetholaethau a allai ddigwydd bod o fudd i'w hetholwyr, ac ystyrir bod y budd hwnnw'n ddigon sylweddol yna dylid ei gyfeirio at fy swyddfa am gyngor".