Archwilydd yn beirniadu proses cytundebau bwrdd iechyd

ward ysbyty Image copyright PA

Mae'r Archwilydd Cyffredinol wedi beirniadu dull Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro o sicrhau a rheoli cytundebau ymgynghori.

Dywedodd Huw Vaughan Thomas ei fod wedi canfod "nifer fawr o fethiannau sylweddol", a bod "gweithredoedd y Bwrdd Iechyd yn llawer is na'r safonau disgwyliedig".

Mae'r adroddiad yn nodi bod y modd yr aeth y bwrdd iechyd ati i sicrhau a rheoli cytundebau ymgynghori adnoddau dynol yn llawer is na'r safon y mae gan y cyhoedd hawl i'w disgwyl gan gorff cyhoeddus.

Dyma oedd y tro cyntaf i'r archwilydd gyhoeddi adroddiad o'r fath ar gorff o fewn y gwasanaeth iechyd.

'Yn groes i reolau'

Casgliad yr adroddiad oedd bod BIP Caerdydd a'r Fro wedi methu cydymffurfio â'u gofynion caffael eu hunain wrth ddyfarnu contractau ymgynghori i RKC Associates Ltd ym mis Tachwedd 2014 a mis Mehefin 2015.

Roedden nhw hefyd, meddai'r adroddiad, wedi methu sicrhau dilysrwydd y broses gaffael a arweiniodd at ddyfarnu cytundeb ychwanegol ym mis Chwefror 2016.

"Roedd dyfarnu'r contractau hyn yn groes i reolau caffael cyhoeddus ac achosodd risg ariannol a risg i enw da'r Bwrdd Iechyd, a hynny heb fod angen," meddai'r adroddiad.

"O ganlyniad i hyn, ni all y Bwrdd Iechyd ddangos bod y contractau wedi'u dyfarnu mewn modd teg, tryloyw na chyfreithlon, na'u bod wedi sicrhau gwerth am arian."

Image caption Dywedodd Huw Vaughan Thomas for "methiannau sylwedol" wedi bod wrth ddyfarnu'r gytundebau

Cafodd y cytundeb ei roi wedi i Gyfarwyddwr Gweithlu a Datblygu Trefniadol y bwrdd iechyd adael ei swydd ar secondiad i sefydliad arall o fewn y GIG ar fyr rybudd.

Mae'r adroddiad yn nodi bod £290,000 wedi cael ei dalu i RKC Associates Ltd am y gwasanaeth gafodd ei ddarparu.

Nodwyd hefyd na lwyddwyd i benodi cyfarwyddwr arall wedi i'r cyfarwyddwr adael ei swydd.

Wedi ymgyrch recriwtio fe dynnodd ymgeiswyr ar y rhestr fer eu cais yn ôl, ac ni chafodd y swydd ei hail-hysbysebu, ond cafodd unig gyfarwyddwr RKC Associates Ltd ar y pryd gyfweliad a chynnig y swydd ar gytundeb cyfnod penodol blwyddyn o hyd, ar gyflog o £150,000.

'Methiannau'

Mae'r adroddiad yn dweud fod y broses wedi'i thanseilio'n llwyr, nad oedd yn ddigon tryloyw, ac nad oedd wedi'i chofnodi'n ddigonol.

Mewn datganiad dywedodd yr Archwilydd Cyffredinol, Huw Vaughan Thomas: "Dyma'r tro cyntaf yr ydw i, fel Archwilydd Cyffredinol, wedi cyhoeddi adroddiad ar gorff o fewn y Gwasanaeth Iechyd Gwladol (GIG) er budd y cyhoedd.

"Cafwyd nifer fawr o fethiannau sylweddol, ac roedd gweithredoedd y Bwrdd Iechyd yn llawer is na'r safonau disgwyliedig. Parodd hynny i mi gymryd y cam hynod o anarferol hwn.

"Ceir gweithdrefnau clir y mae angen eu dilyn er mwyn sicrhau bod arian trethdalwyr yn cael ei wario mewn modd effeithlon ac effeithiol ac, yn yr achos hwn, diystyrwyd y gweithdrefnau hynny.

Image copyright Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro
Image caption Mae prif weithredwr y bwrdd iechyd, Len Richards wedi bod yn y swydd ers mis

"Yr wyf wedi cyhoeddi'r adroddiad hwn i dynnu sylw at y methiannau hyn, i ddwyn Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro i gyfrif, a chan obeithio y bydd sefydliadau eraill yn rhoi ystyriaeth iddo, ac na fyddant yn ailadrodd y camgymeriadau hyn."

Wrth ymateb dywedodd Bwrdd Iechyd Prifysgol Caerdydd a'r Fro eu bod yn siomedig, ond y bydd yr adroddiad yn arwain at newidiadau sylweddol o sicrhau bod y safonau arferol yn cael eu hadfer.

Dywedodd y prif weithredwr Len Richards: "Rwy'n hynod o siomedig fy mod wedi cael adroddiad mor feirniadol yn ystod fy mis cyntaf yn y swydd.

"Dwi ddim yn gallu bod yn gyfrifol am weithredoedd eraill cyn i mi gael fy mhenodi, ond nawr mod i yn y swydd mi wnâi sicrhau y byddaf yn rhoi sylw manwl i'r ffactorau a alluogodd hyn i ddigwydd heb her a heb ddilyn y broses gywir.

"Fy nhasg i yw sicrhau y bydd pob aelod o staff yn cydymffurfio â'n gweithdrefnau, a byddaf yn eu cryfhau yn ôl yr angen."