'Pleidleisio yn 16 ac ar-lein' mewn etholiadau lleol

Refferendwm Yr Alban 2014 Image copyright AFP
Image caption Cafodd pobl ifanc 16 ac 17 bleidleisio yn refferendwm annibyniaeth Yr Alban yn 2014

Gallai pobl ifanc 16 ac 17 oed yng Nghymru gael yr hawl i bleidleisio mewn rhai etholiadau, gan gynnwys ar-lein.

Mae'r cynlluniau yn rhan o newidiadau arfaethedig gan Lywodraeth Cymru ar gyfer etholiadau lleol, allai gynnwys newid y system bleidleisio er mwyn ei gwneud hi'n fwy cyfrannol.

Byddai dinasyddion o dramor sydd fel arfer yn byw yng Nghymru yn gallu pleidleisio ar gyfer eu cynghorwyr, ac fe allai lleoliadau fel archfarchnadoedd a gorsafoedd trên gael eu defnyddio fel gorsafoedd pleidleisio.

Ond mae'r Ceidwadwyr wedi beirniadu rhai o'r cynigion, gan gynnwys ystyried gadael i garcharorion bleidleisio.

'Ennyn diddordeb'

"Does dim rheswm pam y gall pobl 16 ac 17 oed briodi, talu trethi ac ymuno â'r fyddin, ond ddim pleidleisio yn ein hetholiadau," meddai'r Ysgrifennydd Llywodraeth Leol, Mark Drakeford.

"Does dim rheswm pam, yn yr 21ain Ganrif, y gallwn ni wneud pob math o bethau ar-lein ond na allwn ni, hyd yn hyn, bleidleisio ar-lein."

Un arall o'r cynigion yw y gallai etholiadau gael eu cynnal ar unrhyw ddiwrnod o'r wythnos, yn hytrach na dim ond ar ddydd Iau fel sy'n digwydd ar hyn o bryd.

Bydd cynigion y llywodraeth yn cael eu cyflwyno mewn ymgynghoriad fydd yn para 12 wythnos.

Image caption Fydd etholwyr yn cael yr hawl i bleidleisio mewn lleoliadau a thrwy ddulliau mwy amrywiol yn y dyfodol?

Mae'r cynigion wedi cael eu croesawu gan Gymdeithas Diwygio Etholiadol Cymru, sydd yn dweud y byddai'n "ennyn diddordeb pobl ifanc yn eu dyfodol".

"Rydyn ni'n gwybod fod hyn yn gweithio," meddai'r cyfarwyddwr, Jess Blair.

"Fe wnaeth pobl ifanc 16 ac 17 oed daflu'u hunain mewn i refferendwm Yr Alban, gyda 75% yn pleidleisio a 97% yn dweud y bydden nhw'n gwneud hynny eto yn y dyfodol."

Ychwanegodd llefarydd Plaid Cymru ar lywodraeth leol, Siân Gwenllian, bod "llais a chyfraniad pobl ifanc i'r broses ddemocrataidd yn hanfodol".

"Nawr bod yr oedran pleidleisio i gael ei ostwng i 16 ar gyfer etholiadau llywodraeth leol, gobeithio y bydd hyn yn gosod cynsail i etholiadau eraill," meddai.

Pleidlais i garcharorion?

Mae arweinydd y Ceidwadwyr Cymreig, Andrew RT Davies wedi dweud fodd bynnag nad yw'n cytuno y dylai carcharorion gael pleidleisio, fel sydd yn cael ei awgrymu yn yr ymgynghoriad.

"Os yw rhywun wedi eu carcharu, maen nhw wedi troseddu, ac maen nhw wedi penderfynu tynnu eu hunain allan o beth 'dyn ni'n ei ystyried fel cymdeithas," meddai.

"Rhan o gymdeithas yw gallu pleidleisio a chymryd rhan mewn etholiadau.

"Felly yn bersonol dwi'n meddwl ei bod hi'n synhwyrol na ddylai pobl gael pleidleisio yn ystod y cyfnod maen nhw yn y carchar."