Plaid yn cyhuddo Gove o greu ansicrwydd i ffermwyr Cymru

Defaid Image copyright Getty Images

Mae Plaid Cymru'n cyhuddo Llywodraeth y DU o greu "ansicrwydd" am daliadau i ffermwyr wedi Brexit.

Daw wedi i Ysgrifennydd Amgylchedd y DU, Michael Gove, ddweud y bydd yn rhaid i ffermwyr ddangos eu bod nhw'n haeddu cymorthdaliadau yn y dyfodol.

Dywedodd Ben Lake, llefarydd Plaid Cymru ar ffermio, bod y sylwadau'n fygythiad "gwenwynig" i gynhyrchwyr bwyd.

Mae Undeb Amaethwyr Cymru yn galw am drefniant "realistig" wrth i'r DU adael yr Undeb Ewropeaidd er mwyn atal "chwalfa" i ffermwyr.

Image caption Fe ddywedodd Michael Gove ddydd Gwener y bydd y drefn o dalu ffermwyr yn newid ar ôl 2022

Ar hyn o bryd mae ffermwyr yn derbyn cymorthdaliadau drwy Bolisi Amaeth Cyffredinol (CAP) yr UE.

Mewn araith ddydd Gwener, dywedodd Mr Gove y bydd taliadau'r CAP - sydd werth £3bn - yn parhau tan 2022, hyd yn oed ar ôl i'r DU adael yr UE.

Ond wedi hynny, meddai, bydd y system bresennol - sy'n gwneud taliadau yn seiliedig ar faint o dir sydd gan ffermwyr - yn newid.

Yn ôl ei weledigaeth ar gyfer 'Brexit Gwyrdd', dywedodd Mr Gove bydd ffermwyr ond yn cael arian gan y trethdalwyr os ydyn nhw'n addo gwarchod yr amgylchedd a hyrwyddo bywyd cefn gwlad.

'Ansicrwydd yn wenwynig'

Dywedodd Mr Lake, AS newydd Plaid Cymru yng Ngheredigion, ei fod yn croesawu torri taliadau i dirfeddianwyr mawr, ond bod yr amodau eraill yn ei bryderu.

"Rydyn ni'n gwybod bod ansicrwydd yn wenwynig yn economaidd ar gyfer unrhyw fusnes, un ai ar y stryd fawr neu'r fferm deuluol", meddai,

"Pan mai diogelwch bwyd sydd yn y fantol, dylai Llywodraeth Prydain wybod yn well na gwneud datganiad eang lle nad oes 'na gynllun.

Image caption Mae AS Plaid Cymru, Ben Lake, yn galw am "addewidion clir" i ffermwyr

"Mae ffermwyr yng Nghymru'n dibynnu ar daliadau am 80% o'u hincwm. Y bobl yma sydd angen addewidion clir."

Mae Simon Thomas, llefarydd Plaid Cymru ar amaeth yn y Cynulliad, yn galw am gytundeb rhwng pedair cenedl y DU ar y rheolau wedi Brexit.

Daw wrth i rai gwleidyddion godi pryderon y gallai San Steffan ddefnyddio Brexit fel esgus i gymryd rheolaeth o bwerau dros feysydd fel amaeth, sydd wedi'u datganoli i Gymru.

Dywedodd Ysgrifennydd Amgylchedd Llywodraeth Cymru, yr AC Llafur Lesley Griffiths, ei fod yn "anaddas" i Mr Gove sôn am amaeth yng Nghymru oherwydd y drefn ddatganoledig.

Ychwanegodd ei bod yn gweithio i ddatblygu "ffordd ymlaen sy'n rhoi cefnogaeth i'n ffermwyr barhau i gynhyrchu bwyd o safon uchel a rheoli'r tir mewn ffordd sydd o fudd economaidd a chymdeithasol eang."

Image caption Mae Undeb Amaethwyr Cymru yn cyhuddo Mr Gove o roi gormod o sylw i faterion amgylcheddol, ar draul amaeth

Dywedodd llywydd Undeb Amaethwyr Cymru bod Mr Gove yn "anwybyddu'r angen i gynhyrchu bwyd" drwy ei "ffocws cryf ar gynlluniau amgylcheddol."

"Dyw ei weledigaeth ddim yn cydnabod rhan ein ffermwyr sydd wrthi'n gofalu am gefn gwlad," meddai Glyn Roberts.

"Nid teuluoedd ffermio'n unig sydd yn y fantol yma, ond busnesau a swyddi di-rif sy'n dibynnu ar amaeth, felly mae'n rhaid i ni fod mor sicr ag y gallwn ni na fydd polisïau sydd â bwriad da yn creu chwalfa yn y diwedd."