£10m o arian loteri i adfer yr Hen Goleg yn Aberystwyth

hen goleg

Mae Prifysgol Aberystwyth wedi cyhoeddi y byddan nhw'n derbyn dros £10m o arian loteri er mwyn ailwampio adeilad yr Hen Goleg.

Cafodd yr adeilad rhestredig Gradd I ei brynu gan Brifysgol Cymru yn 1867, cyn agor ei ddrysau i fyfyrwyr am y tro cyntaf yn 1872.

Dyw'r adeilad ddim wedi cael ei ddefnyddio cymaint dros y degawdau diwethaf fodd bynnag, ers i'r brifysgol symud i gampws newydd ym Mhenglais.

Bydd yr adferiad, fydd yn costio cyfanswm o tua £22m, yn troi'r Hen Goleg yn ofod artistig a pherfformio, gyda chaffi ac ystafelloedd cymunedol yn ogystal ag amgueddfa'r brifysgol.

'Cynlluniau cyffrous'

Mae Prifysgol Aberystwyth yn dweud y byddan nhw'n ceisio canfod gweddill y cyllid o ffynonellau eraill, gan gynnwys ymgyrch godi arian mawr.

Ym mis Chwefror cyhoeddodd Llywodraeth Cymru y byddai'r Hen Goleg yn un o'r safleoedd fyddai'n elwa o gronfa ar gyfer adfywio safleoedd ac eiddo gwag.

Image copyright Prifysgol Aberystwyth
Image caption Argraff artist o ardal Y Cwad yn yr Hen Goleg
Image caption Dywedodd Guto Bebb AS fod ganddo "atgofion melys" o'r adeilad, wrth i gadarnhad ddod am y cyllid loteri

Dywedodd y Farwnes Kay Andrews, ymddiriedolydd y DU a Chadeirydd Cronfa Dreftadaeth y Loteri yng Nghymru, y byddai'r cyllid loteri o £10.5m yn "newyddion gwych i Aberystwyth ac i Gymru'n gyffredinol".

"Mae'r cynlluniau cyffrous hyn i roi ail wynt i un o adeiladau hanesyddol mwyaf poblogaidd Cymru yn cynnig hwb arwyddocaol ac amserol i ddiwylliant ac economi Aberystwyth a thu hwnt."

Dywedodd Prifysgol Aberystwyth eu bod yn gobeithio cwblhau'r gwaith adnewyddu erbyn 2022, mewn pryd i ddathlu 150 mlwyddiant y brifysgol.

Image copyright Prifysgol Aberystwyth
Image caption Gallai neuadd yr Hen Goleg fod yn lleoliad ar gyfer cynadleddau
Image copyright Prifysgol Aberystwyth
Image caption Bydd canolfan wyddonol hefyd yn rhan o'r adeilad rhestredig Gradd I

Yn ogystal â'r gofodau perfformio ac artistig, mae'r brifysgol hefyd yn dweud y bydd yr adeilad yn cynnwys canolfan wyddonol, a chanolfan mentergarwch ble bydd graddedigion yn cael eu hannog i aros yn y dref a sefydlu busnesau newydd.

"Ag yntau wedi'i adeiladu gyda cheiniogau chwedlonol y werin, mae'n gweddu rhywsut fod arian gan chwaraewyr y Loteri Genedlaethol yn chwarae rhan yr un mor ganolog yn adfywio'r adeilad ac economi'r rhan hyfryd hon o Gymru," meddai'r is-ganghellor, yr Athro Elizabeth Treasure.

"Ein gobaith yn awr yw y daw'r Hen Goleg yn ganolfan ar gyfer arddangos ymchwil, addysgu a thrysorau rhagorol Prifysgol Aberystwyth, tra'n darparu cyfleusterau bywiog newydd ar gyfer ymwelwyr a'r gymuned leol sy'n bartneriaid allweddol yn y fenter hon."