Cynllun diogelwch yn peryglu plant, medd archwilwyr

Croesi'r ffordd Image copyright Getty Images

Mae'r modd y cafodd cynllun diogelwch ar y ffyrdd ei redeg yn Sir Fynwy wedi peryglu diogelwch plant, medd adroddiad gan archwilydd.

Mae Swyddfa Archwilio Cymru wedi beirniadu'r modd y gwnaeth staff ddelio gyda gwirio record droseddol gwirfoddolwyr ar gynllun Kerbcraft Cyngor Sir Fynwy.

Ar un cyfnod doedd archwilwyr ddim yn gwybod a oedd gwirfoddolwyr wedi cael eu gwirio ai peidio oherwydd cofnodion diffygiol.

Dywedodd Cyngor Sir Fynwy fod cynllun gweithredu "trylwyr a chadarn" yn cael ei gyflwyno.

'Gwybodaeth gamarweiniol'

Mae'r adroddiad di-flewyn-ar-dafod hefyd wedi datgelu bod archwilwyr yn "bryderus iawn" am wybodaeth "anghyson, anghyflawn a chamarweiniol" gafodd ei ddarparu gan yr awdurdod fel ymateb i'w gwaith.

Dywed yr adroddiad: "Mae'r cyngor wedi methu darparu ymateb cyflawn, dealladwy sy'n seiliedig ar dystiolaeth i'n hymholiadau, ac ry'n ni wedi derbyn gwybodaeth anghyson am amseru digwyddiadau gan swyddogion."

Does dim awgrym yn yr adroddiad fod unrhyw wirfoddolwr wedi gweithredu'n anghywir.

Image caption Roedd archwilwyr yn "bryderus iawn" am y modd y gwnaeth y cyngor ymateb

O dan gynllun Kerbcraft, a gyflwynwyd gan Lywodraeth Cymru yn 2002 ac sy'n cael ei weithredu gan y 22 awdurdod lleol yng Nghymru, mae plant yn cael eu tynnu o'r ysgol i gael hyfforddiant gan wirfoddolwyr am sut i groesi'r ffordd yn ddiogel.

Derbyniodd Sir Fynwy £50,000 y flwyddyn gan y llywodraeth i redeg y cynllun, ond cafodd ei ohirio ym Mehefin 2015 oherwydd pryderon am y cofnodion gafodd eu cadw am y gwirfoddolwyr.

Risg i blant

Oherwydd y cofnodion gwael, doedd archwilwyr ddim yn medru dweud a oedd gwirfoddolwyr wedi bod yn destun gwirio'r Gwasanaeth Datgelu a Gwahardd (GDG) - sy'n datgelu unrhyw hanes troseddol - neu wiriadau iechyd a diogelwch cyn Mehefin 2015.

"O ganlyniad, rydym o'r farn fod plant wedi cael eu rhoi mewn sefyllfa o risg yn y cyfnod yna," medd yr adroddiad.

"Doedd gan yr awdurdod ddim cofnod canolog o wybodaeth yn ymwneud â gwirfoddolwyr, ac roedd yn ymddangos ei fod yn dibynnu'n llwyr ar sicrwydd geiriol gan gydlynydd Kerbcraft bod trefniadau recriwtio diogel wedi cael eu dilyn gan y staff oedd yn gweithredu'r cynllun."

Yn dilyn adolygiad gan y cyngor, fe ddywedodd Sir Fynwy fod mesurau cadarnach mewn lle, ond er gwaetha' gwelliannau pan ailddechreuodd y cynllun ym Medi 2015, daeth archwilwyr o hyd i drafferthion pellach.

Doedd staff ddim yn gofyn i weld tystysgrifau GDG gwirfoddolwyr, a doedd y cyngor ddim yn dilyn ceisiadau geirda rhai gwirfoddolwyr.

Fe wnaeth archwilwyr argymell y dylai'r cyngor gadw cofnodion llawn am wirfoddolwyr gan gynnwys tystiolaeth i wiriadau GDG.

O fis Awst 2016, ac mewn ymateb i bryderon y Swyddfa Archwilio, fe wnaeth y cyngor rhoi'r gorau i ddefnyddio gwirfoddolwyr ar gynllun Kerbcraft.

Dywedodd llefarydd ar ran Cyngor Sir Fynwy: "O ganlyniad i adroddiad Swydda Archwilio Cymru am gynllun Kerbcraft, fe wnaeth y cyngor fabwysiadu cynllun gweithredu cyflawn a chadarn ym mis Mawrth eleni.

"Mae swyddogion wedi bod yn gweithredu'r cynllun... ac o 7 Mehefin eleni byddwn yn mabwysiadu trefn newydd i gynllun Kerbcraft gyda threfniadau llywodraethol gwell lle bydd y cabinet a phwyllgor dethol yn dal swyddogion i gyfrif am berfformiad y cynllun."