'Angen mwy o sylw' i hen dechnegau crefft Cymru

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Marged Elin Owain yn dangos ei gwaith buddugol

Mae angen rhoi mwy o sylw i hen dechnegau crefft Cymru, yn ôl enillydd un o brif wobrau celf yr Eisteddfod.

Dywedodd Marged Elin Owain bod ei chasgliad - wnaeth gipio iddi yr Ysgoloriaeth Artist Ifanc - wedi'i ysbrydoli gan gelfi cegin Cymreig.

Yn y cyfamser, mae Julia Griffiths Jones o Sir Gâr wedi ennill y Fedal Aur am Grefft a Dylunio am "luniadau yn yr aer" mewn gwifren.

Cecile Johnson Soliz o Gaerdydd gipiodd y Fedal Aur am Gelfyddyd Gain, tra fod cwmni Stride Treglown wedi ennill y Fedal Aur am Bensaernïaeth.

Yr enillwyr

  • Y Fedal Aur am Gelfyddyd Gain: Cecile Johnson Soliz
  • Y Fedal Aur am Grefft a Dylunio: Julia Griffiths Jones
  • Y Fedal Aur am Bensaernïaeth: Stride Treglown
  • Ysgoloriaeth Artist Ifanc: Marged Elin Owain
  • Ysgoloriaeth Bensaernïaeth: Myfyr Jones-Evans
  • Gwobr Tony Goble: Marged Elin Owain

Wrth ddangos ei gwaith, dywedodd Ms Owain bod angen cydnabyddiaeth i rai o'r hen gyfryngau sydd ddim wastad wedi cael ei ystyried yn gelf.

"Dwi'n meddwl bod o'n hynod o bwysig i gydnabod hen grefftau Cymreig traddodiadol fel gwneud menyn a cherfio llechi", meddai.

"Mae angen rhoi adnabyddiaeth i bobl cyffredin fel y ffermwyr a'r chwarelwyr sydd erioed wedi cael cynabyddiaeth o'r blaen fel artistiaid."

Llechi cerfedig Dyffryn Ogwen

Mae rhan o'i gwaith, sydd i'w weld yn y Lle Celf ar Faes yr Eisteddfod, wedi ei ysbrydoli gan lechi cerfiedig hen chwarelwyr Dyffryn Ogwen.

Dywedodd bod y llechi hynny yn y gorffennol wedi cael eu taflu am bod pobl ddim yn meddwl eu bod "ddigon da".

"Ond rŵan mae pobl yn dechrau sylweddoli bod hynna yn gelfyddyd a dwi'n meddwl bod hynna'n beth pwysig - bod unrhywun yn gallu gwneud celf", meddai.

Ychwanegodd bod eisiau "ehangu sut 'dan ni'n meddwl am gelf drwy edrych ar bob math o gelf".

Image caption Cafodd 'ystafell' Julia Griffiths Jones ei chanmol gan y detholwyr

Julia Griffiths Jones o Lan-y-bri yn Sir Gâr enillodd Y Fedal Aur am Grefft a Dylunio am ei "lluniadau yn yr aer" wedi'u creu o wifren.

Yn y darn, mae Ms Griffiths Jones wedi creu 'ystafell' gyfan sy'n cynnwys hen ddresel Gymreig, dilladau gwahanol, gwely a ffenestr.

Gwaith wedi'i wneud allan o bapur gipiodd Y Fedal Aur am Gelfyddyd Gain i Cecile Johnson Soliz, sy'n wreiddiol o'r UDA ond nawr yn byw yng Nghaerdydd.

Dywedodd un o'r detholwyr bod ei chynnig yn "wledd i'r llygaid".

Image caption Gwaith papur tri dimensiwn gipiodd Y Fedal Aur am Gelfyddyd Gain

Dywedodd Robyn Tomos, swyddog celfyddydau gweledol yr Eisteddfod, bod nifer y merched yn y Lle Celf yn amlwg eleni, a bod eu gwaith ar y cyfan yn rhoi'r pwyslais ar y broses o greu.

"Mae gwaith y merched yn yr arddangofa yn ymwneud â chreu pethau, rhagor na chysyniadol," meddai.

"Mae gyda chi ferched sy'n gweithio gyda metel, merched sy'n gweithio gyda tecstiliau, merched sy'n gweithio gyda gwydr a phapur a gwifren."

Ychwanegodd bod yr ymateb i'r Lle Celf hyd yn hyn wedi bod yn ffafriol.

"Mae'n braf gweld pobl yn gwenu wrth gerdded dros y trothwy!"