Pwyllgor Cynulliad yn galw am fwy o warchodaeth morol

Skomer Island Image copyright Getty Images
Image caption Mae ynys Sgomer ger Sir Benfro yn adnabyddus am ei balod

Mae Pwyllgor Amgylchedd y Cynulliad yn dweud fod angen mwy o arian a staff i warchod bywyd a chynefinoedd morol o amgylch Cymru.

Mae adroddiad i'r rheolaeth o 132 o ardaloedd morol gwarchodedig yn dweud y dylai fod swyddog penodol i bob un.

Mae'r ACau hefyd yn chwilio am sicrwydd y bydd gwarchodaeth a chyllid i warchodaeth i ddyfroedd Cymru ar ôl Brexit.

Dywedodd Llywodraeth Cymru ei bod yn gweithio tuag at gael amgylchedd morol gadarn.

'Dangos arweiniad'

Mae nifer o Ardaloedd Morol Gwarchodedig wedi cael eu creu ac yn cael eu cefnogi gydag ystod o gynlluniau domestig a rhyngwladol.

Maen nhw'n cynnwys meysydd lle mae gan San Steffan gyfrifoldeb fel Parthau Cadwraeth Forol - ac fe fydd cyfrifoldeb am y rhain yn cael ei ddatganoli yn 2018 - a Safleoedd o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig.

Hefyd mae Ardaloedd Cadwraeth Arbennig sy'n cael eu cofrestru dan yr Undeb Ewropeaidd, a safleodd gwlyptiroedd Ramsar o dan gonfensiwn rhyngwladol.

Mae'r adroddiad yn galw ar Lywodraeth Cymru i ddangos arweiniad ar gadwraeth forol drwy ddarparu staff ac adnoddau i wella ymwybyddiaeth y cyhoedd, ymchwil, monitro a gweithredu.

Image copyright PA
Image caption Mae llamhidyddion wedi eu gwarchod o dan ddeddfau'r Undeb Ewropeaidd

Dywedodd Mike Hedges, cadeirydd Llafur y Pwyllgor Amgylchedd: "Mae dyfroedd Cymru yn gartref i rai o gynefinoedd a rywogaethau mwyaf amrywiol Ewrop ac mae 50% wedi'i warchod sy'n golygu fod rheolaeth ar bethau fel pysgota ac ati er mwyn atal niwed amgylcheddol.

"Mae sawl lefel wahanol o warchodaeth o dan gyfres o gyfreithiau, ond dyw hyn ddim wedi arwain at reolaeth well ac mae canllawiau ymddygiad weithiau'n cael eu hanwybyddu.

"Dyw creu Ardal Forol Warchodedig ynddo'i hun ddim yn ddigon; rhaid i Lywodraeth Cymru hefyd sicrhau fod ganddyn nhw'n adnoddau angenrheidiol i reoli, monitro, goruchwylio a gweithredu fel bo'r angen."

'Angen cyllid'

"Yn bwysicach na dim, mae angen cyllid, a rhaid gwybod y bydd ar gael yn y dyfodol."

Dywedodd llefarydd ar ran Llywodraeth Cymru: "Rydym yn croesawu'r adroddiad ac fe fyddwn yn ymateb i'r argymhellion yn fanylach maes o law.

"Rydym wedi ymrwymo i weithio gyda phartneriaid i sicrhau fod gennym amgylchedd forol gadarn sy'n cael ei reoli'n gynaliadwy, ac sy'n cynnal amrywiaeth eang o fywyd gwyllt sy'n cael ei werthfawrogi gan gymunedau ac sy'n gallu cynnal gweithgareddau pwysig fel pysgota, twristiaeth a hamdden."