Y Lle Celf: Cynnwys 'aeddfed ac amrywiol' eleni

Manon Awst
Image caption Mae Manon Awst wedi dychwelyd i Gymru ar ôl bod yn gweithio am gyfnod yn Berlin

Yr artist o Fôn, Manon Awst, sydd wedi bod yn cael cip ar yr hyn sydd gan Y Lle Celf yn y Brifwyl eleni i'w gynnig.

Mae Manon hefyd yn curiadu arddangosfa yn y babell sy'n ein annog i edrych y tu ôl i'r wyneb, ac ail-ystyried ein perthynas efo'r tir a'r amgylchfyd.

Fel arfer, mae dwy ran i'r Lle Celf - yr arddangosfa agored, a'r arddangosfa arbennig, 'Troelli'.

Yn yr arddangosfa agored eleni mae gwledd o waith cyfoes eofn o wahanol raddfeydd - o'r bychan, manwl a chrefftus i osodiadau a cherfluniau mawr sy'n llenwi'r gofod.

O ryw 250 o geisiadau dewiswyd 30 o artistiaid i ddangos yma, felly cyfyngedig yw'r nifer o gymharu â'r arfer.

Image caption Mae'r arddangosfa arbennig, 'Troelli', yn seiliedig ar dirwedd Ynys Môn

Mae'r arddangosfa'n teimlo'n aeddfed, gyda digon o ofod i werthfawrogi'r darnau unigol.

Braf hefyd yw gweld merched yn ennill y prif wobrau.

Dyfarnwyd y fedal aur am gelfyddyd gain i Cecile Johnson Soliz am ei cherfluniau sydd wedi'u creu drwy rolio a phlygu darnau mawr o bapur mewn modd sy'n efelychu ystumiau corfforol dyddiol.

Mae'r ffordd mae'r gwaith wedi'i leoli yn y gofod yn effeithiol a phwerus, ac yn cymryd eu lle yn bensaernïol.

Julia Griffiths Jones yw enillydd y fedal aur am grefft a dylunio, gyda'i 'Ystafell o fewn Ystafell', sef lluniadau 3D wedi eu gwneud o weiren sy'n cyfeirio at draddodiadau diwylliannol Slofacaidd a Chymreig.

Image caption Mae Cecile Johnson Soliz wedi ennill y fedal aur am gelfyddyd gain am ei cherfluniau sydd wedi'u creu drwy rholio a phlygu darnau mawr o bapur

O fewn yr arddangosfa gyfan dwi'n hoff o'r amrywiaeth mewn cyfrwng a defnyddiau.

Rhai o fy hoff ddarnau yw'r gyfres o gynfasau gwlân trwchus gan Paul Emmanuel, gyda phaent llachar wedi ei tasgu drostynt.

Mae 'Paentiad melyn llorweddol' a 'Grid pinc' yn gofyn am gael eu cyffwrdd a'u teimlo ond wrth gwrs dydy hyn ddim yn bosib yn Y Lle Celf.

Dyma waith diddorol sy'n cyfuno'r traddodiadol a'r cyfoes.

Crefftus a chywrain

Gwaith crefftus a chywrain wedyn sydd gan Marged Elin Owain, enillydd Ysgoloriaeth yr Artist Ifanc.

Cyfres o declynnau diddorol yr olwg wedi eu hysbrydoli gan offer cegin traddodiadol a'u creu o wydr wedi ei chwythu, cerameg a phren wedi ei gerfio.

Mae'r rhain yn ddarnau hyfryd sy'n dangos ei hadnabyddiaeth aeddfed o ddefnyddiau.

Image caption Mae gwaith Paul Emmanuel yn cynnwys cynfasau gwlân trwchus

Mae'r arddangosfa arbennig, 'Troelli', yn seiliedig ar dirwedd Ynys Môn ac yn dod â gwaith ymchwil creadigol a gwyddonol at ei gilydd gan gyflwyno safbwyntiau amrywiol ar dirwedd heddiw.

Mae'r arddangosfa'n cynnwys gwaith gan artistiaid o Fôn, gan gynnwys Kyffin Williams, Charles Tunnicliffe, Iwan Gwyn Parry, Lisa Eurgain Taylor a Tegwyn Francis Jones.

Ond gyferbyn â mapiau a samplau daearegol, trychiadau archeolegol a chreiriau wedi eu casglu o safle Wylfa, mae'r stafell yn teimlo fel labordy - gwaith ar y gweill, arbrofion yn ceisio tyllu'n ddyfnach a chwestiynu beth yw ein perthynas ni efo tirwedd heddiw yng nghysgod newid hinsawdd ac ansicrwydd ecolegol.

Mae nifer o drafodaethau, perfformiadau a gweithdai'n digwydd yma yn ystod yr wythnos er mwyn ysgogi trafodaeth efo cynulleidfa'r Eisteddfod.

Gwaith Manon

Rhan bwysig o 'Troelli' yw'r Ardd Brofi y tu allan i'r Lle Celf, sef ffos wedi'i gloddio yn y ddaear gyda cherrig arbennig o wahanol fannau o'r ynys wedi eu dethol gen i a Margaret Wood o GeoMôn.

Mae 'na lafa clustog Cyn-Gambriaidd o Landdwyn, calchfaen o Foelfre a sgist mica o Roscolyn.

Ac o amgylch y cerrig hyn, aeth Daniel Bristow ati i ddethol a phlannu gwellt o bob math sy'n gynhenid i'r ynys.

Yma bydd perfformiad cyntaf erioed Cywion Cranogwen yn digwydd am 14.30 ddydd Sadwrn.

Nod y prosiect yw cyflwyno gwaith rhyngddisgyblaethol a chydweithredol, sy'n ein hannog i edrych y tu ôl i'r wyneb, ac ail-ystyried ein perthynas efo'r tir a'r amgylchfyd.

Rhwng yr arddangosfa agored a 'Troelli' mae yma amrywiaeth eang iawn o waith creadigol gwreiddiol i'w weld yn Y Lle Celf eleni felly, os cewch gyfle, da chi ewch draw i'w gweld!

Image caption Mae gwaith Manon Awst - Yr Ardd Brofi, i'w weld tu allan i'r Lle Celf eleni