Ymchwilio wedi 'colled' cwmni gwerthu tŷ yn gyflym

Phillip Edwards

Mae ymchwiliad wedi dechrau ar ôl i ddyn o'r gogledd dderbyn miloedd o bunnau yn llai na'r disgwyl ar ôl defnyddio cwmni sy'n prynu tai yn gyflym.

Mae Philip Edwards, 69 o Sir y Fflint, yn un o bedwar all fod wedi colli arian ar ôl defnyddio'r cynllun gwerthu tai sy'n cael ei drefnu o ganolbarth Lloegr.

Mae Heddlu Gorllewin Canolbarth Lloegr wedi cadarnhau eu bod yn ymchwilio i sawl cwyn gan bobl ddefnyddiodd gwasanaeth Speedy Property, sy'n hysbysebu mewn papurau newydd cenedlaethol ac ar y we.

Ar ôl i'r tai gael eu gwerthu, fe gafodd cwmnïau eraill gyda'r un cyfarwyddwyr a chyfranddalwyr symiau mawr o arian.

Mae gwefan y cwmni wedi'i gymryd i lawr a dydyn nhw ddim wedi ymateb i sawl cais am sylw.

£4,289 yn weddill

Cafodd Mr Edwards wybod bod ei dŷ tair llofft ym Mhenarlâg werth £165,000, ond dywedodd nad oedd yn ymwybodol am faint y taliad i'r cynllun.

Ar ôl cwblhau'r gwerthiant, mae Mr Edwards yn honni iddo dderbyn £68,289 yn unig.

Cafodd £64,000 ei dalu i'w gyn-wraig, gan adael ond £4,289 yn weddill.

Roedd dau gwmni wedi derbyn £51,000 a £45,000 yr un o'r gwerthiant, a dywedodd Mr Edwards nad oedd wedi clywed am y cwmnïau na'r rheswm am y taliadau.

Ychwanegodd mai dim ond ar ôl cwblhau'r gwerthiant daeth i wybod am y taliadau, a derbyniodd esboniad bod yr arian wedi ei fuddsoddi ar ei ran.

Nid oes modd chwarae darnau sain a fideo ar eich dyfais
Mae perygl i bobl hyn gyda chynlluniau tai, medd Meirion Hughes

Roedd y cartref wedi bod yn nheulu Mr Edwards ers 40 mlynedd, gyda'i rieni yn byw yno cyn iddo symud i'r tŷ.

Arhosodd Mr Edwards, sy'n dioddef o ganser, fel tenant am gyfnod gan dalu £600 y mis. Ond aeth i ddyled gyda'r rhent tra'r oedd yn yr ysbyty, a chafodd ei droi o'i gartref.

Bellach mae'n byw mewn llety gwarchod gyda'i ail wraig a'i mab hi ar ôl i'w feddyg teulu ymyrryd a gofyn i'r cyngor ddarganfod cartref iddo.

'Torcalonnus'

Yn ôl Mr Edwards, cafodd wybod y byddai'r arian yn cael ei fuddsoddi tuag at ei ddyfodol - ond mae'n dweud nad yw wedi clywed rhagor o fanylion am yr arian, na llwyddo i gael gafael ar y cwmnïau gymerodd y taliadau.

Fe gafodd cwmnïau eraill gyda'r un cyfarwyddwyr a chyfranddalwyr symiau mawr o arian ar ôl i'r tai gael eu gwerthu.

Erbyn hyn mae'n byw ar bensiwn gwladol.

Dywedodd: "Mae'n dorcalonnus. Ar ôl i fy rhieni weithio mor galed ac ar ôl i fi weithio mor galed, yn y pendraw does dim byd ar ôl.

"Ges i'r esboniad mai buddsoddiad oedd hyn, ac y byddai'n sicrhau fy lles am flynyddoedd eto i ddod."

Image caption Roedd rhaid i Mr Edwards symud i lety gwarchod ar ôl gwerthu ei dŷ

Mae Heddlu Gorllewin Canolbarth Lloegr wedi cadarnhau bod "ymchwiliad ar waith gydag Uned Troseddau Economaidd y llu" i gwmni Speedy Property.

Digwyddodd yr achosion rhwng 2013 a Mehefin eleni, ond mae posibilrwydd bod mwy wedi eu heffeithio.

Mae cyfreithiwyr Verisona Law ar fin dadlau achos o esgeulustod ar ran Mr Edwards a thri chleient arall yn erbyn cwmni o gyfreithwyr gafodd eu defnyddio gan Speedy Property.

Mae'r cwmni dan sylw wedi ei leoli yng Nghanolbarth Lloegr ac ar gofrestr yr Awdurdod Rheoleiddio Cyfreithwyr.

'Cymryd mantais'

Dywedodd Nigel Cole o Verisona nad oedd ei gleieintiaid yn "ymwybodol bod y taliadau'n cael eu gwneud i'r cwmnïau yma, doedden nhw ddim wedi eu cymeradwyo".

"Dydy Mr Edwards ddim yn ddyn iach... roedd e wedi etifeddu'r tŷ o'i rieni, a dyna oedd ei unig ased, ac fe gollodd e'r ased yna."

"Dydyn nhw ddim yn bobl soffistigedig ac rwy'n credu eu bod nhw wedi cymryd mantais wrth i'r taliadau enfawr yma gael eu talu i'r sefydliadau yma."

Mae Mr Cole yn annog unrhyw un sydd wedi eu heffeithio gan y cynllun yma i gysylltu gyda'i gwmni.

Daeth un o'r achosion i sylw yr heddlu ar ôl i berchnogion y tai gysylltu gydag Age UK.

Dywedodd Meirion Hughes o'r elusen bod pryder bod cynlluniau sy'n targedu pobl hyn yn datblygu i fod yn fwy soffistigedig.

"Beth sy'n creu gofid ydy'r ffaith bod nhw yn gweld pobl oedrannus fel targed hawdd", meddai.

"Mae pobl hŷn yn aml iawn wedi gwario eu hoes yn creu'r ased yma a dyna'r unig beth o werth sydd ganddyn nhw. Felly dwi'n deall pa mor ddeniadol ydy creu arian parod o'r ased, ond mae 'na berygl yn hynny, ac felly mae'n bwysig dros ben bod pobl yn cael barn annibynnol."

Rhybuddio'r cyhoedd

Mae'r Awdurdod Rheoleiddio Cyfreithwyr (SRA) wedi rhybuddo'r cyhoedd a'u haelodau ar ôl derbyn nifer o gwynion am gyfreithwyr sydd wedi chwarae rhan - yn bwrpasol neu yn anuniongyrchol - mewn cynlluniau buddsoddi amheus.

Mae BBC Cymru ar ddeall bod y cyfarwyddwr sefydlodd Speedy Property wedi ei enwi fel cyfarwyddwr y cwmnïoedd dderbyniodd y taliadau ar ôl i'r tai gael eu gwerthu.

Mae gwefan y cwmni wedi'i gymryd i lawr, a wnaeth y cwmni ddim ymateb i gais am sylw.

Straeon perthnasol