Y dyfodol yn codi ofn

doak Image copyright Kirstie Smith

Dros flwyddyn a hanner yn ôl cafodd teulu bachgen pump oed o Ben-y-bont ar Ogwr wybod fod ganddo 'Duchenne Muscular Dystrophy' (DMD). Mae mam Harvey Doak, Kirstie Smith, yn awyddus i dynnu sylw at y cyflwr. Dyma hi i rannu ei phrofiad gyda Cymru Fyw.

"Mae e'n disgyn drwy'r adeg, a dyw e ddim yn gallu cerdded lan ac i lawr y grisiau'n iawn," meddai'r fam wrth egluro sgil-effeithiau cyflwr ei mab.

Mae DMD yn gyflwr lle mae'r cyhyrau'n gwywo, meddai eto, ac mae dystrophin yn niweidio'r cyhyrau a'u troi mewn i fraster.

Mae hyn yn arwain at anhawster i gerdded, rhedeg ac yn y pendraw'r gallu i symud o gwbl - a marwolaeth hyd yn oed.

"Cafodd e ddiagnosis yn bedair oed, ond o oed cynnar ro'n i yn teimlo ei fod e'n araf yn datblygu," meddai Kirstie Smith.

"Roedd e'n hwyr yn cerdded, a ddim yn gallu gwneud cymaint ag oedd ei frawd mawr yn ei wneud ei oed e, ac roedd e'n cerdded yn simsan. Doedd e ddim yn gallu codi os oedd e'n disgyn ar lawr."

Mae bywyd bob dydd yn heriol iawn, meddai, gyda llawer iawn o ofal dros ei mab.

"Mae e'n disgyn drwy'r adeg, a dyw e ddim yn gallu cerdded lan ac i lawr y grisiau'n iawn."

Ar deithiau pell ar droed, rhaid iddo ddefnyddio cadair olwyn.

"Rhaid bod mor ofalus. Os ydy e'n cerdded gormod, a'i fod wedi llwyr ymládd, rhaid iddo orffwys yn syth, a gall achosi niwed pellach i'w gyhyrau," meddai.

Image copyright Kirstie Smith
Image caption Kirstie, Harvey a gweddill y teulu

'Brwydro 'mlaen'

Er hyn, mae e'n fachgen hapus, bob tro'n gwenu ac yn siaradus. Ond eto i gyd, mae'n gallu bod yn straen.

"Rhaid ceisio gwneud y gorau o bob dydd gydag e," meddai Kirstie.

"Yn feddyliol, mae fy ngor-bryder fy hun wedi gwaethygu dipyn, oherwydd dwi'n poeni drwy'r adeg.

"Gall disgyn olygu y bydd cyhyrau Harvey yn cael eu niweidio ar unwaith. Os oes rhaid iddo gael steroids, mae hynny'n cael effaith ar ba feddyginiaeth eraill y mae e'n gallu ei gael."

Mae ei gyflwr hefyd wedi cael effaith galed iawn ar ei frawd mawr, meddai.

"Dyw e ddim yn deall pam nad yw Harvey'n gallu gwneud beth mae e'n ei wneud. Ac mi fydd yna amser yn dod lle fydd rhaid i ni egluro beth sy'n mynd i ddigwydd i'w frawd bach.

"Ar hyn o bryd, mae e jest yn gwybod bod ganddo goesau tost, ac angen cadair olwyn o dro i dro.

"Ond mae Harvey yn seren, ac yn dangos pa mor gryf yw e bob dydd. Dyna'r unig opsiwn. Brwydro 'mlaen."

Y dyfodol

Does dim gwellhad i'r cyflwr ar hyn o bryd, meddai, er bod yna waith ymchwil ac arbrofi yn cael eu gwneud gan wyddonwyr drwy'r amser.

"Ry'n ni wastad yn gobeithio y bydd yna welliant, nid yn unig i Harvey ond i bob plentyn arall ar draws y byd," meddai Kirstie.

Mae hi'n teimlo ei bod hi'n bwysig iawn i ledaenu'r gair am y cyflwr, a chodi ymwybyddiaeth.

"Ges i sioc bod cymaint ddim yn gwybod am DMD, na chwaith bod yna gyflyrau sy'n effeithio ar y cyhyrau.

"Ond roedden ni fel teulu yn yr un cwch pan gafodd Harvey ddiagnosis - do'n ni erioed wedi clywed amdano o'r blaen, a feddylion ni fyth yr effaith y byddai'n ei gael arnom ni."

Y camau nesaf i Harvey fydd dechrau ar gwrs o steroids, a pharhau gyda'i apwyntiadau bob pedwar mis yn Abertawe.

"Mae'r dyfodol yn codi ofn arnom ni," meddai'i fam.

Image copyright Kirstie Smith
Image caption Mae Harvey yn fachgen bach hapus er gwaetha ei gyflwr

"Does dim syniad gyda ni sut fydd Harvey wrth iddo dyfu, ac ry'n ni'n dysgu wrth fynd ymlaen.

"Ond gobeithio bydd y steroids yn helpu i wella'i gryfder e, ac yn gymorth iddo sefyll ar ei draed am hirach.

"Mi fydd yna adeg pan fydd rhaid iddo fod mewn cadair olwyn yn barhaol, ac angen cynorthwyon ychwanegol. Ond ry'n ni'n benderfynol o'i gadw fe i wenu drwy'r cyfan."

Stori: Llinos Dafydd