System pŵer atwrnai yn 'ddiffygiol' medd cyn farnwr

Lesley Willett a Frank Willett Image copyright Lesley Willett
Image caption Roedd Lesley Willett o Abertawe yn byw 300 milltir i ffwrdd o'i thad, Frank Willett

Mae cyn uwch farnwr wedi rhybuddio am "ddiffygion" y system pŵer atwrnai yng Nghymru a Lloegr.

Yn ôl Denzil Lush dylai pobl fod llawer yn fwy ymwybodol o'r risgiau sydd ynghlwm â'r system, gan ddweud na fyddai fyth yn llofnodi un ei hun.

Dogfen gyfreithiol ydy pŵer atwrnai sy'n caniatáu i rywun wneud penderfyniadau ariannol a lles dros unigolyn pan nad ydyn nhw'n medru mwyach.

Dywedodd un ddynes o Abertawe ei bod wedi ei "difetha" ar ôl i ddyn oedd a phŵer atwrnai dros ei thad gymryd arian, gemwaith a medalau.

'Anonest'

Yng Nghymru a Lloegr mae cyfanswm o 2.5m o'r dogfennau wedi eu cofrestru.

Am 20 mlynedd Denzil Lush oedd yr uwch-farnwr yn Y Llys Gwarchod, sy'n gofalu am fuddiannau pobl sydd heb y gallu i ofalu am eu hunain.

Mae'n cyhuddo'r Weinyddiaeth Gyfiawnder o fod yn "anonest" drwy hyrwyddo'r dogfennau a lladd ar y dewis arall sef penodi dirprwyon sydd gan Y Llys Gwarchod ei hun.

Yn ôl y cyn-farnwr, mae 'na fwy o scriwtineiddio o'r system honno o'r cychwyn cyntaf, a gwarantau ariannol hefyd.

Image copyright Denzil Lush
Image caption Yn ôl Denzil Lush, mae'r dogfennau pŵer atwrnai yn gallu effeithio yn "andwyol" ar berthynas teuluoedd
Image copyright Lesley Willett
Image caption Collodd Frank Willett arian, gemwaith a medalau yr oedd wedi eu hennill yn ystod ei amser fel milwr

Un sydd wedi profi effaith y dogfennau yw Lesley Willett o Abertawe, sy'n dweud bod ei thad wedi ei dwyllo gan gymydog oedd â phŵer atwrnai drosto.

Yn 2003, rhoddodd Frank Willett, oedd yn ei 80au ac yn dioddef o effeithiau dementia, bŵer atwrnai i'w gymydog, Colin Blake, gan drosglwyddo'r cyfrifoldebau ariannol iddo fe.

'Wedi'n difetha'

Y flwyddyn honno fe dynnodd Mr Blake bron i £9,000 allan o gyfrif banc Mr Willett.

Oherwydd bod ganddo bŵer twrnai, ni wnaeth y banc gysylltu â theulu Mr Willett, ac fe barhaodd Mr Blake i dynnu mwy o arian allan o'r cyfri er mwyn talu ei ddyledion ei hun.

Yn 2008 llwyddodd Ms Willett i wydroi dogfen pŵer twrnai Colin Blake.

Image copyright Heddlu Gogledd Sir Efrog
Image caption Fe werthodd Colin Blake dŷ Frank Willett a symud i Ffrainc

Erbyn i'r ddogfen gael ei diddymu roedd holl arian Mr Willett wedi mynd, a modrwy briodas ei wraig, gemwaith, holl luniau a dogfennau'r teulu, a'i fedalau gan y Fyddin wedi diflannu hefyd.

Dywedodd Ms Willett: "Ro'n ni wedi'n difetha."

"Fe aeth e a holl atgofion fy nhad."

Symudodd Colin Blake i Ffrainc wedi'r achos, ond wedi ymchwiliad fe wnaeth gyfaddef lladrad a chafodd ei ddedfrydu i bedair blynedd a hanner o garchar.

Dywedodd y Weinyddiaeth Gyfiawnder mai "gwarchod buddiannau pobl fregus ydy'n blaenoriaeth".

Ychwanegodd llefarydd: "Rydyn ni'n cymryd camau brys yn erbyn unrhyw un sy'n cael eu hamau o gamweinyddu'r system, ac yn herio unrhyw dwrnai neu ddirprwy sy'n torri'r gyfraith."

Dywedodd y Weinyddiaeth Gyfiawnder hefyd bod nifer yr ymchwiliadau i dwrnai wedi bron dyblu o'i gymharu â'r llynedd.